३९. आज पुन्हा एकदा..

आज पुन्हा एकदा,
तुझी खूप आठवण आली.

आशेचा एक छोटासा किरण,
आज पुन्हा एकदा,
क्षितिजावर उजळत राहिला.

क्षणार्धात झरझर सरकत गेलं,
डोळ्यांपुढे आयुष्य,
पांढरपेशा सरधोपट जगण्याला,
तुझी अदृश्य जांभळी किनार,
कायमच सोबत करत होती.

तुझ्या काळ्याभोर डोळ्यांतला चंद्र,
अजूनही घालत होता साकडं,
ग्रहणापासून सुटण्याचं.
अन माझे निस्तेज डोळे,
त्याला तेजवायचं त्राण नसल्याची,
असहाय्य कबुली देत.

खरंच नाही का?
तुझा चंद्रच वेगळा,
त्याचं तेजही वेगळंच.

पण तरीही,
आज पुन्हा एकदा,
तुझी खूप भरभरून आठवण आली.

आशेचा एक छोटासा किरण,
आज पुन्हा एकदा,
क्षितिजावर उजळायच्या प्रयत्नात,
काळ्या ढगांआड विरून गेला.

पाऊस भरून बरसणार आज रात्री.
समांतर जिणे सांधण्या पाहतो मी,
जगावेगळे मागणे मागतो मी.

बरसता तुफानी सरी श्रावणाच्या,
फुले दोन, केशी तुझ्या, माळतो मी.

निरोपास आतच अडे पापण्यांच्या,
तुझी आसवे दोन, सांभाळतो मी.

धुसर होत जाता खुणा भाळण्याच्या,
गुरफटून अंधार कवटाळतो मी.

तुझ्या अंगणी पारिजाता पखरण्या,
धुमारे तटी आज जोपासतो मी.

उणे अधिक की अधिक होते उणे, हेच,
गणित रोज सोडायला टाळतो मी.

अताशा पडूनी किती पीळ जीवा,
सुतासारखा का सरळ वागतो मी?

खुणा सोबतीच्या हरवल्या कधीच्या,
पुरावे निरर्थकच धुंडाळतो मी..

(वृत्त : भुजंगप्रयात
रदीफः मी
लगावली : लगागा लगागा लगागा लगागा )
चांदणे आहे खरे की भास नुसता?
पैंजणी पाऊल की आभास नुसता?

निसटली नाती, अडकले शब्द ओठी,
भावनांचा काय अट्टाहास नुसता?

चोर बनले साव, मांडत डाव खोटे,
प्राक्तनी मीरा, तुझा, उपहास नुसता..

रात्र आली पोटुशी, ही दु:ख लपवत,
रोज सोशीला कळांचा, त्रास नुसता..

मागता इच्छामरण मी, हसत त्याने,
जीवनाचा काचला गळफास नुसता.. 

बोचता "निवडुंग" सरले सर्व मागे,
उमजला मजही उशीरा, फार्स नुसता..

(वृत्त : मंजुघोषा
रदीफ :नुसता
लगावली : गालगागा गालगागा गालगागा)

३६. मुक्काम..

अपनी मर्जीसे, कहाँ अपने सफर के हम हैं,
रुख हवाओंका जिधर का है, उधर के हम हैं..

वारं बदललं. आयुष्याचे मार्गही बदलायला लागलेत. आणि मुक्काम?

मुक्काम.. हं..

आज नको उद्या करू म्हणत कितीही लांबणीवर टाकत राहिलं तरी तो दिवस उजाडलाच. शेवटचा दिवस, मुक्काम हलवावाच लागणार म्हणून नाइलाजाने का होईना तो उठला. अनिच्छेनेच सर्व काही पसारा गोळा करायला सुरूवात केली. स्वत:च्या नकळत आवराआवर. मन कुठेतरी दूर भरकटलेलं, आणि हात यांत्रिकपणे चालत राहिलेले..

एक एक शर्ट गोळा करत त्याच्या सोबतच्या कित्येक आठवणी मनभर गोळा होत राहिल्या. ह्म्म्म्म.. हा हिरवा शर्ट आणि तो चेक्सचा, किती आवडीने तिने तुझ्यासाठी निवडला होता. अख्खं दुकान पालथं घालून, शंभर एक शर्ट ट्राय करून झाल्यावर कुठे मनासारखा मिळालेला. आणि मग दमून भागून कॉफी पिताना तिच्या चेहर्‍यावरचं समाधान. हं.. व्यवस्थित घडी घालून ठेवताना, त्या आठवणीही तशाच अलवारतेने मनाच्या कोपर्‍यात सांभाळून ठेवत..

हा शर्ट तर अजूनही तसाच आहे, कडक इस्त्रीसहीत. इतके दिवस लक्ष कसं गेलं नाही आपलं? वर्ष होऊन गेलं असेल, कधीच घातला कसा नाही? ह्मम्म्म.. तसाच घडी ना मोडत बॅगेत, आणि हे काय, किती जुने शर्ट आहेत हे? तसेच ठेवलेले. सहा सात वर्ष होऊन गेली असतील ना? दर वेळी फेकून द्यायचा विचार मनात आलेला, पण मन धजावलंच नाही कधी. कसं फेकून द्यावंसं वाटेल? आपल्या शरीराबरोबर मनाशीही एकरूप झालेली ही वस्त्रं. कित्येक कडूगोड आठवणी पाहिलेले, जगलेले. आज ही नकोच वाटतंय फेकून द्यायला. पण नाही, शेवटचा हात फिरवून त्यांना अलविदा करावाच. कधी ना कधी करावाच लागणार आहे ना. जीवनातली काही वर्ष तुम्ही सोबत जगलात माझ्या, आता सोबत नसाल, पण तुमची जागा मनात अजून तशीच आहे. तशीच राहील..

सर्व कपडे पॅक तर झालेत. पुस्तकं पण गोळा करून भरलीत हळूहळू. सामानच असतं किती तुझ्याकडे असं? विंचवाचं बिर्‍हाड पाठीवर. कधी काही पसारा वाढवलाच नाही मुद्दामहून. फक्त कपडे आणि पुस्तकं. नाही होय करत झालंय की जवळजवळ सगळं पॅक.

"खरंच झालंय सगळं पॅक? खरंच का?"
"अरे हो, तेवढा कोपर्‍यात एक बॉक्स आहे, ते सामान फक्त राहिलंय. बाकी सगळं तर झालंच आहे की."
"मग पॅकिंग झालंय असं काय म्हणतोस? पॅकिंग तर अजून सुरू व्हायचंय. खरं सांग मला, सकाळपासून तुला तो बॉक्स दिसत होता, पण तू बाकीच्या गोष्टीच का पॅक करत बसलास? मुद्दाम दुर्लक्ष का करत होतास, का टाळत होतास? का सगळ्यात शेवटी ठेवलास तो?"
"अरे असं काही नाही, तो पण पॅक करणारच आहे ना आता. सगळं झाल्यावर करावा म्हटलं, एवढंच काय ते."
"खरंच..?"
"ह्ंम्म्म्म...."
"कुणाशी खोटं बोलशील? स्वत:शीच?"
"........."
"आणि इथल्या आठवणींचं काय? त्या कधी पॅक करणार आहेस? आणि कश्या?"
"ह्म्म्म्म....तुला खरं सांगू? मन धजावतच नाही रे अजिबात. तो बॉक्स उघडायला आणि इथल्या सगळ्या आठवणी गोळा करायला. सहन नाही होणार ते.."
"म्हणून तुला म्हणत होतो, पॅकिंग तर अजून चालू व्हायचंय तुझं. आता खरी सुरुवात आहे. सगळं तुझंच आहे, घेवून तर जावं लागणारंच.."
"........"

मेरा कुछ सामान, तुम्हारे पास पडा है..
सावन के कुछ भीगे दिन रखे हैं
और मेरे एक ख़त में लिपटी रात पडी हैं..

धडधडत्या हृदयानंच त्याने बॉक्स उघडला. काय काय आणि किती सारं आहे आत. इतके दिवस मुद्दामहून बाजूला सारून ठेवलेलं. पहिलीच हाताला लागली ती तुझी फोटोफ्रेम. किती गोड हसतेस ना त्यात.. सहजच हात फिरवला तर पण हे काय धूळ साचून राहिलीय यावर? पुसता पुसता तुझी प्रतिमाही पुसटशी होत राहिली, धूसर.. ह्म्म्म्म.. चालायचंच.. खूप सारी ग्रीटींग्ज, कित्येकशी पत्रं.. किती सार्‍या आठवणी सामावलेली.. कॉफीची बिलं, मूव्हीची तिकीटं, बसची तिकीटं, सगळं सगळं आहे तसंच, किती दिवसांपासून जपून ठेवलेलं.. सगळंच धूसर झालंय ना पण आता? आपल्या नात्यासारखंच.. विरून चाललंय कुठेतरी..

एक सौ सोलह चाँद की रातें, एक तुम्हारे काँधे का तील
गीली मेहंदी की खुशबू, झूठमूठ के शिकवे कुछ
झूठमूठ के वादे भी..

आजूबाजूला पाहिलं तर चार भिंती त्याच्यासारख्याच केविलवाण्या झालेल्या.. त्यांनाही काय सांगू आणि काय नको असं झालेलं.. रात्र रात्रभर मारलेल्या गप्पा, तिचा आवाज ऐकण्यासाठी युगासारखा घालवलेला एक एक क्षण.. तिचं बोलणं, तिचं चालणं, तिचं हसणं, आणि काय काय.. बोलत नाही म्हणून आलेला राग, भिंतीवर आपटलेला फोन, आणि नंतर तिच्यासोबत बोलताना कधीच नाहीसा झालेला राग.. कसल्या कसल्या गप्पा, कसले प्लानिंग, आणि अजून किती काही.. तिच्या विरहात झिंगलेल्या कित्येक रात्री, सिगरेटच्या धुरात गुदमरून गेलेल्या या भिंती सगळं काही सांगत राहिल्या त्याला.. त्याच्याबरोबर आसवांचे कढ पचवत राहिल्या..

आता घरात थांबणं शक्यच नव्हतं, तसाच तो गॅलरीत आला.. पायर्‍यांवर बसला. तिच्यावर चिडून, खूप सारं भांडून, एवढा अबोला धरून, आणि मग हसून खेळून बोललेलं सर्व काही त्यांनी पाहिलेलं.. त्याही त्याच्यासारख्याच कुठेतरी शून्यात पाहत राहिल्या..

पतझड़ में कुछ पत्तों के गिराने की आहट,
कानों में एक बार पहन के लौट आई थी..
पतझड़ की वो शांख अभी तक काँप रही हैं,
वो शांख गिरा दो..

तिच्यासोबत बोलताना कायम त्या समोरच्या झाडाची पानं सळसळायची.. मधुर संगीताची साथ द्यायची.. आज सगळं काही शांत आहे पण.. आणि बाजूची ती दोन नारळाची झाडं, अगदी एकमेकांत गुरफटून गेलेली, जणू तोरण बांधल्यासारखी. त्यांच्या झावळ्यांतून दिसणारा चंद्र पाहिला की, त्याला हमखास ती हळूच चेहर्‍यावरचा पदर बाजूला सारत आहे असं वाटत राहायचं..

हम्म्म.. इथल्या प्रत्येक गोष्टीत किती सजीव आठवणी भरून राहिल्यात ना? कसं गोळा करणार हे सगळं? आणि किती? अजिबात राहवेना म्हणून परत आत येवून दार धाडकन आपटून दिलं त्याने..

"कुठेयस तू? झालं तुझं समाधान? हेच पाहिजे होतं ना तुला?"
"ह्म्म्म्म.. तसं नाहीये काही. तुझंच आहे ते सगळं, तुला घेवून जायचंय सोबत ना.."
"हं.... एवढं ओझं सहन नाही होणार आता मला.. सहन करण्याच्या पलीकडे गेलंय सगळं.."
"इसी को जिंदगी कहते हैं दोस्त! ये बोझ भी उठाना ही होगा तुम्हें.."
"........"

--------------------------------------------------------------------------------------------

"काय करतोयस?"
"काही नाही गं.. काय करणार आहे? बसलोय.."
"हो का? आज सामान शिफ्ट करणार होतास ना? नुसता बसलाय की बसला बसलायेस?"
"करायचंय ना.. सामान पॅक करताना, ब्रेक घेतला मध्येच.. आणि तुला काय वाटतं, आज गटारी आहे ना?"
"थोडीफार तरी शरम तुला?"
"शरम काय त्यात? हे ऐक.. जगजीत काय गायलाय अरे..

ठुकराओ.. ठुकराओ अब के प्यार करो,
मैं नशे में हूँ,
जो चाहो मेरे यार करो,
मैं नशे में हूँ.."

"झालं? झालं बोलून?"
"ह्म्म्म्म्म...."
"तुला फक्त कारणं पाहिजे असतात ना? आज काय तर गटारी, काल काय तर हे, उद्या काय तर ते, नाही का? काहीतरी कारण पाहिजे ना फक्त?"
"........."
"कधी बंद करणार आहेस हे सगळं?"
"माहीत नाही, तसं ही कोणत्या साल्याला जास्त जगायचंय?"
"शहाणपणा पुरे झाला.. कधी सुधारणार आहेस?"
"माहीत नाही.."
"कधी स्वतःच्या भविष्याबद्दल विचार केलायेस?"
"नाही.."
"जीवनात काय करायचंय पुढे हे ठरवलयंस?"
"माहीत नाही.."
"किती दिवस असे पुढे ढकलत राहणार आहेस?"
"आय डोंट नो.."
"तुला कधी आनंदी जीवन जगावसंच वाटत नाही का रे?"
"अरे, आनंदी जीवन? हेहे.. ते काय असतं आणि? मला तर माहीत नाही बुवा.. पण त्याच्यावरून हे आठवलं बघ.. लक्ष देवून ऐक..

मैने दिल से कहाँ, ढूँढ लाना खुशी,
नासमझ लाया गम, तो ये गम ही सही..
बेचारा कहाँ जानता हैं, खलीश है ये क्या खला है?
शहर भर की खुशी से, ये दर्द मेरा भला हैं,
जश्न ये रास ना आये, मजा तो बस गम में आया हैं.."

"तू कित्ती वेडा आहेस रे? तुला कळतंय का काय बोलतोय तू? नेहमी सरळ प्रश्न केले की असले काही फिल्मी गाणे नाहितर वाक्यं फेकतोस.. "
"ह्म्म्म्म्म्म.."
"तुला एक सांगते, तुझ्यासारख्या मूर्ख लोकांनी खरं तर प्रेमातच नाही पडलं पाहिजे, तुमच्यासाठी नाहीये ते.."
"खरंय तुझं म्हणणं.. म्हणून तर मी इथून पुढे कुणाच्याच प्रेमात नाही पडायचं असं ठरवलंय.. गम्मत आहे ना?"
"खड्ड्यात जा तू.. "
"......"
"कसा रे तू? काय म्हणू मी तरी? कधी तरी ऐकत जा.. कधी तरी.. तुझी एवढी जीवाभावाची मैत्रीण म्हणून तरी.."
"ह्म्म्म्म्म्म.. जाऊदे ना.. सोड.. मी असाच आहे.. विचित्र.. तू नको वाईट वाटून घेवूस.."
"तुला फक्त चांगला पाहायचंय रे मला, असं सध्या चालू आहे तसा नाही.."
"ह्म्म्म्म.. सगळंच आपल्याला वाटतं तसं होत नसतं आयुष्यात.. सच इज लाईफ.."
"परत तेच. तुला समजावणं अशक्य आहे बाबा.. हात टेकले मी तुझ्यासमोर.."
"हं...."
"काळजी घे रे प्लीज.. नीट राहा.. आणि आयुष्यात खूप काही घडत असतं. मुक्काम बदलत राहतात, जे चांगलं ते घेवून पुढे चालत राहायचं असतं फक्त.."
"हं.... बोलू नंतर.. बाय.."
"बाय.. टेक केअर..."

---------------------------------------------------------------------------------------------------

"साले, तीन बार तुझे फोन किया? किधर रखा है? उठाता क्यूं नहीं भोसडीके?"
"अं.... तू फोन केला होतास? नाही कळालं.."
"नीचे टेंपो खडा है, सामान शिफ्ट करना है के नहीं?"
"अरे हो.. करायचंय ना.. पण सामान सगळं पॅक नाही झालं वाटतं अजून.."
"नाही झालं? सगळं पॅक झालंय.. सगळे बॉक्स एकावर एक रचून झालेत.. रूम ओस पडलीये. कुठेच काही उरलं नाहीये."
"खरंच?"
"मग काय तर? काही राहिलं नाहिये इथे आता तुझं.."
"अरे पण, खरंच सगळं नाही पॅक झालं अजून.. काहितरी राहिल्यासारखं वाटतंय.. काहितरी जवळचं.. खूप आतलं.."
"तुझ्या डोक्यावर परिणाम झालाय का? सगळं तर पॅक झालंय.. उचल ते, आणि खाली चल आधी.."
"हं......"

कसल्याश्या तंद्रीत सगळं सामान गाडीत चढवलं गेलं. मित्रही पुढे जावून बसला.

"चल रे, बैस. निघायचंय आता."
"अं.... फक्त दोनच मिनिटं हा. मी परत वरती जावून शेवटचं पाहून येतो काही राहिलंय का?"
"पागल है तू.. कुछ नहीं बचा, बोल रहा हूं ना. ठीक है फिर भी, जाके आजा जल्दी. मैं इधर ही वेट करता हूं.."

---------------------------------------------------------------------------------------------------

रूमचा दरवाजा उघडून आत पाऊल टाकलं, तर सगळं ओस पडलेलं. एखाद्या भग्न वास्तूसारख्या अस्पष्टशा खाणाखुणा उरलेल्या. त्याला एकदम गलबलून आलं, तसाच मटकन खाली बसला तो..

"निघालास?"
"हं.... निघावं तर लागणारच ना? संपला मुक्काम इथला आता. सगळं गोळा करून घेवून जायचंय. पुढच्या प्रवासासाठी. इथल्या मुक्कामाचं गणित सोडवत. जमेचं सोबत घेवून, उण्याची वजावट करून. हाती काय उरलं असेल ते.."
"ह्म्म्म्म.. "
"एक शेवटची गोष्ट राहिलीये रे.. एक काम होतं तुझ्याकडे. करशील तेवढं?"
"जमण्यासारखं असलं तर करेन ना.. बोल.."
"ह्म्म्म्म.. वाट बदलली माझी आता, आयुष्यात परत हा मुक्काम कधीच येणार नाही. हा रस्ता फक्त पुढे जातो, मागे नाही येता येत इथे. पण मी जरी इथे नसलो तरी तू तरी कधीतरी येत राहशील ना इथे?"
"कदाचित हो.. म्हणजे खरं सांगायचं तर एखादी वेडी रात्र नक्कीच घेवून येईल इथे.. काय म्हणायचंय तुला?"
"मी म्हणतो ते कदाचित कधीच शक्य नाही, पण जर ती चुकून तुला इथे दिसली तर एक शेवटचा निरोप देशील तिला?"
"ह्म्म्म्म्म्...."
"मला स्वतःला काय वाटतंय हेच नीट कळत नाही, पण साहिरच्या या ओळींसारखं वाटतंय नक्कीच. ऐकवशील तिला?"
"हं...."

कभी कभी मेरे दिल में ख्याल आता है,
की ज़िंदगी तेरी जुल्फों कि नर्म छांव में गुजरने पाती,
तो शादाब हो भी सकती थी.
यह रंज-ओ-ग़म की सियाही जो दिल पे छाई हैं,
तेरी नज़र की शुआओंमे खो भी सकती थी.
मगर यह हो न सका,
मगर यह हो न सका, और अब ये आलम है,
की तू नहीं, तेरा ग़म, तेरी जुस्तजू भी नहीं.
गुज़र रही है कुछ इस तरह ज़िंदगी जैसे,
इसे किसी के सहारे की आरजू भी नहीं.
न कोई राह, न मंजिल, न रौशनी का सुराग,
भटक रहीं है अंधेरों में ज़िंदगी मेरी,
इन्ही अंधेरों में रह जाऊँगा कभी खो कर,
मैं जानता हूँ मेरी हम-नफस, मगर यूंही,
कभी कभी मेरे दिल में ख्याल आता है..


कभी कभी मेरे दिल में ख्याल आता है..

३५. शिकरण..

मी कच्च्या केळ्यासारखा द्वाड,
अन् तू धारोष्ण दुधासारखी,
फेसाळणारी,
शुभ्र, नितळ, उबदार..

तुझ्या मखमली कायेच्या विरहात,
खुंटीला टांगलेला जीव,
पिकून पडला चित्री पिवळाजर्द..
तू मात्र शेकोटीचे असह्य चटके सोसत,
माझ्यावरचं सर्व प्रेम एकवटून,
दाट सायेत मूक कबुली देत..

तुझं उतू जाणारं प्रेम पाहिलं,
अन् माझी कितीही सालवटं निघत,
काळजाचे तुकडे पडले,
तरी हसत राहिलो मी,
शेवटच्या घटकेपर्यंत..

नशिबी होतंच ना शेवटी आपल्या मीलन..

तुझ्या दाट प्रेमाच्या सायेत,
आकंठ बुडून,
त्याने वरून पांघरलेल्या,
गोड साखरेच्या दुलईत,
तू जेव्हा घट्ट बिलगलीस मला,
मधुर तरंगांची शिरशिरी,
रोमरोम भर उजळत,
जीव पुरता विरघळून गेला,
तुझ्यात एकजीव होण्या..

खरंच सांगतो तुला,
त्या एका क्षणासाठी,
कितीही "शिखरं" आणि "रणं" जिंकायची
तयारी आहे माझी,
हे शिक(तू)राणी..

३४. हसू..

लहानपणी खूप हसलो की आई म्हणायची,
अरे बास आता,
जास्त नको हसू,
नाहीतर रडशील नंतर..

आताशा रोज खूप हसायचा
सराव करून घेतोय..
काय माहीत एखाद्या असह्य रात्री,
तिचे बोल खरे ठरले तर?
(मूळ कविता इथे आहे - http://www.maayboli.com/node/27186
वर्षा - शीर्षक सुचवल्याबद्दल खूप आभार.. स्मित ) -----------------------------------------------------------------------

इतक्या झोकांड्या
खाऊनही, उभाच राहतोस..
कित्येकदा ठेचाळतोस,
धरपडतोस,
तरफडतोस,
पण, पुन्हा उभाच!

चेहर्‍यावर तीच धुंदी लेवून!
ब्रम्हानंदी टाळी लागल्याची,
बेबंद, बेफाम,
सुसाट चढणारी!!

कसं जमतं तुला?
सगळ्यांना सावरायला लावणं?
बिनबुडाचं हसणं?
चारचौघांच्या आधाराने उभं ठाकणं?

अगं,
मी काहीही विशेष करत नाही,
निसर्गापासून बनलेला "सोमरस"
रोज टाकण्याशिवाय!!

३२. काल रात्री..

काल रात्री तुफान पाऊस पडला इथे.

खिडकीच्या आतून,
तावदानावरचे ओघळलेले थेंब पाहताना,
काहीतरी जळत होतं खोलवर.

तुझ्यासारखं चिंब भिजावसं वाटलं अनेकदा.
पण त्याची राख होऊ द्यायला,
धजावलं नाही मन.

नकळत खिडकी उघडली तेव्हा,
दोन चार थेंब,
ओघळलेच हातावर.
कसल्याश्या तंद्रीतून चटकन भानावर आणत.

नाही म्हटलं तरी,
खिडकी बंद करणं,
एवढंच हातात होतं मग.

तो मात्र कोसळत राहिला रात्रभर..

३१. वाट..

आठवतंय तुला?

घनगर्द काळ्याकुट्ट अंधारात,
तुझा हात हातात घेऊन,
मोजून पावलं टाकताना,
हरवून गेलेलो आपण.

कुठुनसा असंख्य काजव्यांचा थवा,
क्षणार्धात सर्वकाही उजळवत,
घेऊन गेलेला आपल्याला,
रेतीभरल्या त्या अज्ञात वाटेवर.

समिंदरावर सांडलेल्या पार्‍याची,
पखरण करणार्‍या अल्लड लाटांचा,
अव्याहत गुंजणारा खळखळाट,
मनभर मुरवत पहुडलेलो आपण,
पौर्णिमेच्या चंद्राच्या उबदार कुशीत.
कधीही न विलगण्यासाठी..

आताशा ती वाट,
काटयांमध्ये कुठेतरी हरवलीय म्हणे..

आजही एखादा चुकार काजवा,
आपलं सर्वांग पेटवत,
शोधत असतो तिच्या खुणा.
रात्रभर.

मागत असतो शेवटचं देणं.
काट्यांपलिकडची ती एक बंदिस्त लाट,
अन् पौर्णिमेच्या चंद्राचा एक छोटासा कवडसा..

३०. निद्रिस्त..

आठवणी.

मनाच्या एका खोलवरशा कप्प्यात,
अलवार सांभाळून,
अपरिहार्यतेचं कुलूप लावलं की,
साचत राहतात फक्त,
एकावर एक.
थरावर थर.
निद्रिस्तशा ज्वालामुखीसारख्या..

उष्मा वाढतच राहतो,
तडजोडीचा.
कमजोरीचा.
असहायतेचा.
कायमच परीक्षा घेत राहतो,
सहनशीलतेचा.

एका असह्य क्षणी,
गळून पडतं सगळं काही..

वर्षानुवर्षे धुमसलेली फुकी तडजोड,
निद्रेतून जागवते हा ज्वालामुखी,
आपलं अक्राळविक्राळ रौद्ररूप दाखवत,
सगळं काही क्षणात विध्वंस करत,
मागत असते हिशेब,
आजवरच्या तगमगलेल्या क्षणांचा..

सोड,
माहिती आहे ना तुला सगळं?
मग राहू दे ना..

इतरांच्या दु:खावर,
स्वत:चे स्वार्थी इमले बांधणं,
तुला कधीच जमलं नाही.
जमणारं ही नाही.

एकंच हातात आहे तुझ्या.
मारून टाकायचं सगळं.
तुझ्या हृदयातलं..

अखंड तेवत राहणारा
निद्रिस्त ज्वालामुखी,
पूर्णपणे म्रूत होईपर्यंत..

सगळंच..

२९. सडणं..

एखादं अंग सडलं की,
कापून टाकण्यातच 'शहाणपण' असतं.
इतरांच्या लेखी.

स्वत:चाच अविभाज्य भाग,
इतक्या सहजासहजी तोडला जातो,
तेव्हा शरीराच्या वेदना बधीर होवून जातात.
हृदय मात्र करवतलं जात असतं आतमध्येच.

कापून कचर्‍यात फेकून दिलं की,
समाधान असतं सर्वांच्या मनी,
एक जीव वाचवल्याचं.
क्षुल्लक सडलेल्या अंगाच्या बदल्यात.

एके काळी जे आपलं होतं,
ते मरेपर्यंत कधीच आता असणार नाही,
ही जाणीवच थिटी करून टाकते मात्र,
त्याच्या जगण्याची उमेद.

फरक काय पडतो?
शेवटी सडलेलंच होतं ना सगळं काही?
नाकं मुठीत धरून दुर्गंधी सोसण्याशिवाय,
तुझ्यासाठी हा पर्याय बराच नाही का?

ठेच तर तुलाच लागली होती..
तूच वेळेवर लक्ष नाही दिलंस..

शेवटी दोष पूर्णपणे तुझाच..

२८. स्वप्न..

धुक्याची दुलई पांघरून,
साखरझोपेत पहूडलेल्या शिखरांना,
हळूच स्पर्शत जाणारा,
शिरशिरी भरवणारा वारा,
अन् सोबतीला पर्जन्यधारा.

अर्धोन्मिलीत पहाटेच्या,
किलकिल्या डोळ्यातून,
टपटप पडणार्‍या गारा वेचण्याची,
तुझी अल्लड कसरत.

ओंजळभर गारा जमवून दमल्यावर,
दूरवर दिसलेला तुला एकटाच तो,
अन् तिथेच जायचंय मला,
म्हणून अडून बसलेली तू.

तू असा लडिवाळ हट्ट केला की,
नाही हा शब्दच नाहीसा होतो बघ.
त्या शुभ्र ढगाच्या,
पिंजलेल्या मखमलीवर,
अलगद झेपावून,
मनमुराद हुंदडतो आपण,
त्याचा सगळा पाऊस संपवेपर्यंत.

तुझा एकुलता एक ढग,
बिचारा बरसून थकून गेला की,
हळूच त्याच्या एका सरीला धरून,
उतरतो उंच देवदार वृक्षाच्या शेंड्यावर.

तुझी खोडी काढण्याची सवय,
अजून जात नाही बघ.
तुझ्या चंद्राच्या नाजूक गालावर,
हळूच एक टिचकी मारून,
बिचार्‍याला खडबडून जागं केलं की,
सुळकन उतरत जातो आपण,
तुझ्या इवलुश्या कौलारू घराच्या चिमणीत.

तुझा चंद्र पण एव्हाना,
तुझ्या खोडीस दाद देत,
हसत असतो छानशी खळी पाडत.

पावसात चिंब भिजून,
तू कडकडून हुडहुडली असतेस.
तुझी कंपणारी सुबक काया,
विरघळून टाकते अंतर्बाह्य.
माझं सगळं शरीर एकवटलेलं असतं,
तुला सामवयाला डोळ्यात.

मस्त फायरप्लेस पेटवून देतो मग,
अन् तुझ्या आवडीची गझल रेकॉर्ड.
फायरप्लेसच्या तडकत राहणार्‍या ज्वाळेबरोबर,
हृदयातही वाढलेली असते,
थोडी थोडी धडधड.

स्कॉचचे दोन पेग भरून,
चियर्स! म्हणत,
पाहत राहतो फक्त तुझ्या डोळ्यांत.
स्कॉच जास्त धुंद की तुझे डोळे?
कठीण प्रश्न आहे खरंच!

नकळत ओठ खोडी करायचा प्रयत्न करतात,
तुझ्या गालावरची लाली टिपण्याचा.
तू वेडा आहेस म्हणत,
लटकेच वळतेस,
अन अलगद सोफ्यावर रेंगाळतेस.
शुभ्रशी चादर ओढून.

स्कॉचचा एक घोट घेत,
तुझ्या मोहक तनूच्या धुंदीत,
शांत पहुडून राहतो मग मी,
तुझ्या खांद्यावर डोकं ठेवून.
तुही अलगद कुरवाळत असतेस,
माझ्या चेहर्‍यावरची फितुर बट.

उष्णगरम श्वास मिसळत राहतात एकमेकात,
संथ गझलेच्या लयीत.
गुलाबी स्वप्न पडेपर्यंत..

ह्मम्म्म..
समजतंय आज,
काही स्वप्नं फक्त स्वप्नंच राहतात.
आपल्या हातात फक्त "पाहणं"च असतं.
आयुष्यभर..

२७. रात्र..

रात्र.
रोज नवं कोडं घेऊन आलेली.

रात्र.
मोहरलेली.
कण कण एकवटलेली.
गाढ मिठीत सुखावून,
तृप्त सुखात ओथंबलेली.

रात्र.
नशावलेली.
मैफिल सुरांची मढवलेली.
आर्त सूर लागून,
हळूच हातातून निसटलेली.

रात्र.
तळमळलेली.
आठवांचे क्षण ल्यालेली.
पहिल्या पावसात भिजून,
स्वत: मृदगंध हरवलेली.

रात्र.
मळभलेली.
झोंबणार्‍या वार्‍यात भरकटलेली.
खूप काही साचून,
आतल्या आतच गढलेली.

रात्र.
बावरलेली.
कसलाच अर्थ न लागलेली.
आसवांचे कढ पचवून,
तुझ्यासाठी हुंकारलेली.

रात्र.
विस्कटलेली.
परीसस्पर्शाच्या शोधात आसुसलेली.
तुझा स्पर्श होऊन,
सुवर्ण होण्यात स्वप्नाळलेली.

रात्र.
नाकारलेली.
कटू सत्य पांघरलेली.
हृदयाचे तुकडे करून,
मस्त निर्ढावलेली.

रात्र.
व्याकुळलेली.
अमाप आस लावलेली.
सरणावर तरी येशील म्हणून,
मरणाची वाट पाहिलेली.

रात्र.
जगणंच असह्य केलेली.

रात्र....

२६. वेध..

आजही स्पष्ट आठवतेय,
मनाच्या कोपर्‍यात कायमची कोरलेली,
ती पौर्णिमेची दुधाळ रात.

तुझ्या चहूबाजूला चांदणं सांडलेलं,
अन तुझ्या सख्या चंद्राने,
लख्ख उजळवलेला तुझा सावळा चेहरा.
फक्त माझ्याचसाठी.

तुझ्या प्रेमळ कुशीत पहूडून,
काळ्याभोर डोळ्यांतल्या चांदण्या पाहत,
विचारला होता एक साधाचसा प्रश्न,
तुझ्याच चंद्राच्या साक्षीनं.

खरं सांग,
मला कधीच कधीच विसरणार नाहीस ना?

खळखळून हसलेलीस तू तेव्हा,
अन् वास्तवाच्या दाहकतेचा चटका बसताच,
क्षणात अंतर्मुख झालेलीस.

वेडा आहेस तू म्हणे,
कितीही काही झालं तरी,
मी तुला कध्धी कध्धी विसरणार नाही.

आपल्या वाटा वेगळ्या झाल्या जरी,
माझं मन घेत राहील वेध तुझा कायमच.
माझ्या शेवटच्या क्षणापर्यंत.
पृथ्वीतलाच्या कोणत्याही कानाकोपर्‍यात
असलास जरी तु.

तुच बघ ना वेड्या,
शेवटी माझा चंद्र आहे तरी कशाला?

आज फार सरसरून आठवण आली तुझी,
अन् नकळतच आसमंतात नजर गेली,
तुझा चंद्र मात्र काळ्याकुट्ट ढगांनी
कधीच गिळून टाकला होता.

अंग शहारून आलं एकदम.
तुझ्या चंद्राला ढगांच्या तावडीतुन सोडवून,
गच्च पकडून विचारलं.

खरं खरं सांग अगदी,
ती विसरून गेलीय काय रे मला?
तिच्या मनाने वेध घेणं सोडून दिलंय का माझा?
खरंच सांग ना रे?
अगदी खरं.
शेवटचंच.

तुझा चंद्र पुरता निस्तेज झाला,
अन ढगांआड लपताना एवढंच म्हणाला,
कळतंय रे मला सगळं,
पण मी तरी काय करू?

कसलंच उत्तर न देण्याची,
सक्त ताकीद आहे रे मला..

२५. तुझी रेषा..

आज परत एकदा,
तळहातावरच्या रेषा,
पुन्हा पुन्हा तपासल्या.
तुझी रेषा मात्र,
पुसट दिसेनाशी झाली होती.

ह्मम्म्म..
त्याचं काय जातंय?
हातावर रेघोट्या ओरबडायला?
आणि दुसर्‍यांची नशीबं लिहायला?

सळसळत्या पात्यानं तुझी रेषा,
छेदून गेली कधीच माझ्या हृदयाला.
रक्तरंजीत हाताकडे पाहत,
मी ही त्याला आव्हान दिलं.

बेटा,
तू लाख कलाकुसर करशील,
माझं भविष्य लिहिण्यात.
पण एक गोष्ट विसरलास,
शेवटी हात तर माझाच आहे ना?

२४. हसू..

दुपारी सैरभैर रस्ता तुडवत आपल्याच तंद्रीत भऱकटताना, त्याला एक लहान गोंडस पोरगी खेळताना दिसली. या आधी आपण कधी हसलो होतो का हेच त्याला आठवेना, आणि मग असंच तिच्याकडे पाहून हसावसं वाटलं. नेहमीचं कृत्रिम हसू त्याच्या चेहर्‍यावरून सांडलं. उत्तरादाखल ती इतकी गोड, निरागस हसली की सणसणीत थोबाडीत मारल्यासारखं झालं त्याला. मनापासून हसण्यात एक वेगळंच चैतन्य असतं, आणि ते हसू इतकं नैसर्गिक असतं, सहज, सुंदर, निर्मळ आणि शुद्ध असतं की त्याचा कधीच आव आणता येत नाही. हसायचं आहे तर निर्भेळ हसायला शिक असंच म्हणून गेली ती. मुकाट्याने मान खाली घालून तो रस्ता तुडवत राहिला. परत तिच्याकडे पाहायचं धाडस होईना, तरी न राहवून शेवटचा एक कटाक्ष टाकलाच. अजूनही तो चैतन्याचा झरा खळाळतच होता..

आपल्या आयुष्याचं पाणी साचून कधीच डबकं होवून गेलं..

२३. राम नाही..

सुकून गेलेल्या कळ्यांत
फुलं शोधण्यात राम नाही.

नापीक जमिनीत बीजं अंकुरायाची
स्वप्नं पाहण्यात राम नाही.

दोन ध्रुवं सांधायाच्या
तुटेपर्यंतच्या प्रयत्नात राम नाही.

मधुशालाच सुखदुखात साथी तर,
मधुबालाच्या आसेत राम नाही.

या जिंदगीतून तूच वजा झाली
आता या जिंदगीत काही राम नाही.

रामालाच अवतरायला जागा सापडेना,
त्याचं नाव घेण्यात ही राम उरला नाही.

२२. मी..

मी मी म्हणत,
मी ला पोसत,
धुडकावलं सगळंच,
हृदयाच्या जवळचं,
अन् दूर कुंपणावरचं.

सावपणाचे धडे शिकवत,
लुटला सर्वांचा मी,
जो नाही बधला,
त्याचा झिडकारला मी.

माझ्याहूनही प्रचंड मोठा,
झाला कधीच मी,
छद्मी हसत आयुष्याची बाजी हरवून गेला,
मजला माझाच मी.

२१. अर्थ

खोलीभर व्यापलेल्या उदासीनतेत,
विस्कटलेल्या शरीरातील धमन्यांतून,
ठिपकत राहतं रक्त,
अव्याहत टिक टिक करत.

कवटीच्या जोडणार्‍या सांध्यावर,
अचूक हातोडा घातला की,
अलगद डोकावतो मेंदू बाहेर.

त्यात साठलेल्या कडूगोड आठवणी,
कातरून विलग करून,
पसरवून देतो सार्‍या जमिनीवर.

डोळ्यातील बुब्बुळं एकवटून,
कितीही लक्ष केंद्रित केलं,
तरी कशाचाच काही अर्थ लागत नाही,
डोळ्यातून पाणी पाझरेपर्यंत.

मग त्या एका एका तुकड्यावरून,
हात फिरवत सारवून घेतो सगळी जमीन,
अगदी लालभडक होईपर्यंत.

आठवणींचे तुकडे कधीच विरून जातात,
अन हातावर उरतं फक्त साकळलेलं रक्त.
त्याच्याकडे पाहत राहतात मग बुब्बुळं,
निर्विकारपणे.

तोच हात तोंडावरून खसाखसा फिरवत,
चेहरा रंगवून घेतो,
पूर्ण लालेलाल होईपर्यंत.

काहीतरी निसटल्याची जाणीव,
कुणीतरी हरवल्याची जाणीव,
होत असते पुसटशी.

पण,
कशाचाच काही अर्थ लागत नाही.

२०. आज अचानक..

आज अचानक लक्षात आलं,
वर्तमानाच्या बोचर्‍या थंडीपासून,
स्वत:ला वाचवायच्या प्रयत्नात,
गोठून गेलंय सर्व काही.

नकळत कधीच हरवून गेलो,
भूतकाळातील पहिल्या पावसाचे,
तनमन तृप्त करणारे थेंब,
अन् दरवळणार्‍या मातीचा सुगंध.

भूत वर्तमानाच्या या रगाड्यात,
कुस्करून विलीन झाल्या आठवणी.
भविष्यातील दाहक वैशाखवणवा,
तोच असेल का आता सोबतीला?

आयुष्य खरंच एवढं अतर्क्य असतं?

१९. असह्य..

तुझ्या आठवणींच्या कारावासात,
तळमळतोय प्रत्येक क्षण.

तो बरसलेला श्रावण,
तुझं खळाळतं हसू,
ओझरतं अलवार चुंबन,
अन् एकजीव झालेले श्वास.

तुझ्या श्‍यामल तनूचा,
मोहक वेडावणारा गंध,
अल्लड बटेतून विरघळलेले दोन थेंब,
अन् काळजाचं झालेलं पाणी पाणी.

माझ्या विरहाच्या चाहूलीने,
तुझे कोसळलेले बांध,
खोलवर कातरलेलं हृदय,
अन् ओठावरचं खोटंच हसू.

कठोर होत सोडवलेली,
तुझी अथांग मिठी,
अन् जपून ठेवलेली बुचाची फुलं,
तुझ्या आठवणीत आजही.

सगळं सगळं परत घेऊन जा.
सगळंच,
आणि जमलं तर देऊन जा देणगी,
स्मृतीभ्रंशाची.

असह्य झालंय गं खरंच आता,
फार असह्य,
अन् तुझ्या आठवणीच्या कारावासात,
तळमतोय प्रत्येक क्षण.

एकदाचं मुक्त करून टाक सखे,
तुझ्या हातच्या शेवटच्या प्याल्याने,
संजीवनीचा असो वा हलाहल,
फक्त ओसंडू दे तुझ्याच हाताने.

तुझ्या गळ्याची शप्पथ,
फार असह्य झालंय गं आता..

१८. आठवण

"एक प्रॉमिस करशील?"
"प्रॉमिस? आज काय हे अचानक?"
"सांग ना रे प्लीज.. करशील प्रॉमिस?"
"ह्मम्म्म.. तुला माहिती आहे ना, मी तुझ्यासाठी काहीही करू शकतो.."
"माहितीये रे राजा मला, आणि म्हणूनच आज मला प्रॉमिस हवंय तुझ्याकडून.."
"अगं पण आधी सांगशील तरी नक्की काय ते.."
"आधी प्रॉमिस.."
"ओके बाबा.. प्रॉमिस.."

"ह्मम्म्म.. इथून पुढे तू कधीच माझी आठवण काढायची नाहीस.. "
"....."
"....."
"तुला कळतंय का काय मागतेयस तू? आठवण कोणी काढत नसतं, ती आपोआप येत असते आतून.."
"ह्मम्म्म.. म्हणून मग एकदा आली की परत कधीच येऊ द्यायची नाही दिवसभरात.. "
"...."
"आणि कायम लक्षात ठेव, तू प्रॉमिस केलं आहेस.. "
"...."

हं.. आता मरण्याशिवाय दुसरा पर्याय तरी उरला कुठे?
दूर शून्यात नजर लावत तो स्वत:शीच पुटपुटला..

१७. आयुष्य कसं असावं?

आयुष्य कसं असावं?
सिगरेट सारखं..
त्याच्या दु:खात,
स्वता:ला पेटवलेलं.
त्याच्या औट घटकेच्या सुखासाठी,
स्वत्व जाळलेलं.
त्याचे ओठ चुंबून,
स्थळकाळ भुलवणारं.
संपत आलं जरी,
त्याला समजावून चुटपुटणारं.
शेवट पायदळी तुडवलं जाणार हे जाणूनही,
त्याचं दु:ख आपलसं करणारं.

आयुष्य कसं असावं?
सिगरेट सारखं.
स्वत: राख होत,
क्षणिक का होईना,
त्याच्या संपूर्ण रोमारोमात भिनलेलं.

१६. कुणाला काय त्याचं?


काल अवसच्या रातंला,
पाल भयाण चुकचुकली,
शकून होता का अपशकून?
कुणाला काय त्याचं?

कुत्र्याच्या इमानदारीने,
लोंडा घोळत लाळ घोटली,
हाड हाडच झाली ना जीवाची?
कुणाला काय त्याचं?

मदिरेच्या धुंद प्याल्यात,
तुझीच प्रतिमा थरथरली,
अत्रुप्त तहान वाहवली.
कुणाला काय त्याचं?

सिगरेटच्या धुम्रवलयात,
धुसरलं पोळलेलं हृदय अन् शरीर,
रात गाढ बिनधास्त सुखावली.
कुणाला काय त्याचं?

नीरव डांबरी रस्त्याची शांतता,
माझ्या रक्ताने शहारली,
बघ्यांचा क्षणिक चिवचिवाट,
मेला का जगला?

खरंच..
चार दिस उलटल्यावर,
कुणाला काय त्याचं?

१५. म्हातारी आणि तो..


रणरणत्या उन्हातून धावतपळतच तो क्लिनिकला पोचला. आतल्या थंडगार एसीने त्याला जरा हायसं वाटलं. घाम पुसतच रिसेप्शनिस्टच्या डेस्कपाशी जाऊन नाव गाव सांगितलं, तर तिचा भडिमार सुरू झाला.

"अहो काय हे? तुम्हाला दीडची अपॉईंटमेंट दिली होती ना? आता किती वाजलेत? अडीच. एजुकेटेड माणसं ना तुम्ही? साधी वेळ पाळता येत नाही का?"
"सॉरी मॅडम, झाला थोडा उशीर.. "
"काय सॉरी? उशीर झाला तर बसा मग आता. इतर पेशंट्स झाल्यावर पाठवते तुम्हाला आत.. "
"ठीक आहे. बसतो मी. सांगा मग नंतर नंबर आल्यावर.."

आता आपलीच चूक आहे म्हटल्यावर तिला काही बोलण्यात अर्थ नाही हे समजून घेतलं त्याने. इकडे तिकडे पाहिलं तर अजून पंधरा-वीस पेशंट्स तरी होते. छान म्हणजे बराच वेळ लागणार आहे तर.

तो माणूसघाणी आहे. म्हणजे फारच कोणी ओळखीचं असलं तरंच त्याला बोलायला वगैरे आवडतं. तिर्हाइत लोकांशी त्याला बोलणं सुरू पण करता येत नाही, आणि त्यांनी सुरू केलेलं आवडत पण नाही. त्यापेक्षा आपलं एकटं निवांत बसावं असा त्याचा स्वभाव. कुणी माझ्याशी बोलू नये, आणि मी ही तुमच्याशी फालतू गप्पा मारणार नाही असं. आजूबाजूला रिकाम्या खुर्च्या पाहून त्याने त्यातली बरोबर मधली खुर्ची निवडली बसायला, आणि काहीच करायला नाही म्हणून मोबाइल मधे तोंड खुपसलं.

दोन चार मिनिटं उलटून गेली असतील नसतील तेवढ्यात एक म्हातार्‍या आजीबाई त्याच्या शेजारच्याच खुर्चीत येऊन बसल्या. त्याने मान वर करून पाहण्याची पण तसदी घेतली नाही. एवढ्यात म्हातारीचा सूर.

"किती वाजलं रे बाळा?"

"अडीच." त्याचं तुटक उत्तर.

"आडीच वाजल्या व्हय? लई येळ झाला म्हंजी.."

"हो.. बराच वेळ झालाय, अडीच वाजून गेलेत." त्याचं पुन्हा एकदा तुटक उत्तर.

"हा ना.. लईच येळ झाला.. आजून न्ह्यारी बी नाय केली.. किती येळ लागतोय काय म्हायती.."

आता मात्र तो त्रासला. म्हातारी गप्प का बसत नाहीये, आणि मला ही गप्प का बसू देत नाहीये? जराश्या फणकार्‍यानेच म्हणाला.
"डॉक्टर फार हुशार आहेत. फार पेशंट्स असतात त्यांच्याकडे. वेळ लागतोच इथे."

"सकाळपासणं बसलोया आमी. आता कुठं नाव आलंया. "

आता मात्र म्हातारीच्या चिकाटीला त्याने मनोमन दाद दिली. इतर वेळी त्याने लक्षही दिलं नसतं, पण आज का कोण जाणे त्याला राहावलं नाही. तसं ही आपण कधी कुणाशी नीट बोलतो? आज ही म्हातारी आपणहून बोलायचा प्रयत्न करतेय, ओळखपाळख काही नसताना. आपण तुसडी उत्तरं दिली तर तशी ही ती गप्पंच बसणार आहे. कोण जाणे तिच्या मनात काय चाललंय? ऐकायला तर काय हरकत आहे वेगळं काही म्हणून? आपल्या आयुष्यातली दोन-चार मिनिटं तिला दिली तर असं काय आभाळ कोसळणार आहे? तसं ही काय करतोय आपण? मोबाइल मध्येच तोंड खुपसलंय ना? असा विचार मनात आल्यावर त्याने आपसूकच मोबाइल खिशात टाकला, आणि म्हातारीकडे तोंड फिरवलं.

म्हातारी होती एकदम लहानशी मूर्ती. समोर एखादी दहाबारा वर्षाची मुलगी बसली असावी अशी शरीरयष्टी. पिवळ्या रंगाची छापील नववारी, त्यावर न साजेसं पोलकं. अंगावर दोन-चार माफक दागिने. चेहरा सुरकुतलेला आणि सत्तरच्या घरात असल्याची जाणीव करून देणारा. केस जवळपास पांढरे. समोरचे दात पडलेले आणि बाकीचे दातवनाची काळी पुटं ल्यालेले. चेहर्‍यावर काळजी स्पष्ट पसरलेली. न राहवून त्यानेच मग विचारायला सुरूवात केली.

"तुम्हाला दाखवायचंय का डॉक्टर ला?"

"न्हाई.. नात आणलाय. डोक्याला सर्किट झाल्यावानी करतोय."

"म्हणजे? काय लागलं वगैरे होतं का डोक्याला?"

"न्हाई वो. असाच येड्यावानी कराय लागलाय. मंधीच झोपंच्या गोळ्या खाल्ल्या. दोन दिस बिनसूद व्हता. गावाच्या डाक्टरला दावलं. त्यो म्हनला, ह्यानी झोपंच्या गोळ्या खाल्ल्याता. मी नाय हात लावणार. उगंच मेला गेला त माही जबाबदारी न्हाई. तसाच मंग दोन दिस बिनसूद पडला घरात. आमी तरी काय करावा? डाकटरच बघाना त आमी कुणाला दावावा? मंग कशीतरी सूद आली त्याला. तुमच्यावानीच एक डाकटर हाय वळखीचा गाववाला. हितं ससून ला व्हता. त्यो म्हनला ह्याला पुण्याला न्ह्या. गावात दावून उपेग न्हाई. ह्या डाकटरचा पत्ता दिलता. म्हणून हितं आलोया.."
म्हातारीने एका दमात सगळं काही सांगून टाकलं.

"हो. चांगले आहेत हे डॉक्टर. करतील सगळं व्यवस्थित. कुठून आल्या तुम्ही आजी?"

"लई लांबून आले रं बाबा. बार्शी हाये ना तिकडं. थितनं."

"मग तुम्ही एकट्याच घेऊन आल्या नातूला की सोबत आणलंय कुणाला?"

"आवो कोण हाये सोबतीला. आई बा मरून गेलं पोराचं लहान असतानीच. त्याला कोण न्हाई. मी हाये आन् आमचं मालक. मालकास्नी यायला जमंना. जनवारापाशी कोण न्हाई. मंग ते घरलाच हाईती. मी आन् नात दोघंच आलतो. काल दुपारचं चार ला बसल्यालो बघा येश्टीत. रातचं बारा झालं हितं पोचाया. ते पुलगेट का काय हायेना?"

"हो हो पुलगेट आहे ना. स्वारगेटच्या आधी येतंय."

"हां. त थितं उतारलो रातचं बाराला. मी एकलीच, ह्यो बाबा त असा येड्यावानी करतोय. रस्त्यानी कुणी माणूस बी न्हाई. तशीच चलले रं बाबा मंग. पार भवानी पेठंपतूर. लई येळ चालत व्हतो, ह्यो बाबा बी मंदीच कटाळल्यावानी कराय लागला. रिक्षा बी गावना. येक व्हता, त साठ रूपय म्हनला. येवढं पैसं कुठनं देयाचं? बळच चललो मंग. पार एक वाजल्या असत्यान घरला पोचाया."

"हो खरंय तुमचं. रात्री रिक्षावाले फार अडवून पैसे मागतात."

"हा ना. पण माणसं पघून त मागावं ना? रातचं टाईम हाये, म्हातारं माणूस हाये, येवढं पैसं बी न्हाईत देयाला. का उगं आडून धरावा. माणूसकी नाय व्हय काय उलशीक?"

"ह्मम्म्म. तसेच करतात ते रिक्षावाले. माणूसकी नाही राहिली आता, सगळे पैश्याच्या मागे आहेत. मग कोण आहे का पुण्यात तुमचं नातेवाईक वगैरे? कुठे थांबल्या काल रात्री?"

"दुसरी सून र्‍हाती ना हितंच. तिच्या घरला गेलो. पण सून तरी आपली आसती का? उगं कुठं तरी रात काढायची म्हणून आसरा. त्यांला बी लय ग्वाड वाटतंय व्हय आपून आल्यालं?"

"ह्मम्म्म. आज काल कोण नाही राहिलं कुणाचं. सगळेच स्वार्थी झालेत."

म्हातारीला तो एवढं समजूतदारपणे ऐकून घेतोय म्हटल्यावर फार बरं वाटलं. एकदम त्याच्या मांडीवर हात फिरवून म्हणाली.
"व्हय रं बाबा. कोण नाय कुणाचं. कलयूग आलंय म्हणत्यात ते खोटं न्हाई. पण म्या बी लई जिद्दीची हाये. येळ आली त माझं मनी बी यिकीन पण नाताला काय बी कमी पडू द्याची न्हाय." गळ्यातल्या दोन पळीच्या आणि चार मण्यांच्या मंगळसूत्राला हात लावत म्हातारी बोलली.

"होईल हो चांगलं. हे डॉक्टर फार हुशार आहेत. तुमचा नातू नीटच करून पाठवतील." तो एकदम आश्वासक सूरात बोलला.

"मंग त देवंच पावला."

म्हातारीबद्दल आता त्याला सहानुभूती वाटायला लागली. किती विचारू आणि काय विचारू असं झालं.
"आज मग तुम्ही परत जाणार का घरी? की इथंच थांबणार?"

"घरालाच जावा म्हणतोय. हितं तरी परत काय त्या बयाकडं र्‍हायाचं? आपलं घर गाठल्यालं बरं. जायाला सुदीक पैसं न्हाई र्‍हाईलं बगा आता. आगीनगाडीनी जाणार मंग. काय कुणी धरलं, मारलं, त मारा बाबा. पैसंच न्हाईती त आमी बी काय करावा?"

हे ऐकून तो नुसताच हुंकारला. परत काहीतरी लक्षात येऊन म्हणाला.
"तुमचा नातू कुठे दिसत नाही?"

"आत न्हेलाय त्याला दावायला. आमची सून गेलीया सोबत आतमंदी."
"बरं बरं.. " तो पुटपुटला.

थोड्याच वेळात म्हातारीचा नातू आणि सून बाहेर आली. नातू म्हणजे एकदम नुकतंच मिसरूड फुटायला लागलेला कवळा पोरगा. सूनेकडे त्याने पाहिलं तर तोंडावरूनच कजाग दिसत होती ती.
म्हातारीपाशी येऊन सून म्हणाली,
"डाक्टरनी ह्या गोळ्या ल्हिवून दिल्याता. "

"मंग हितंच घिऊ. गावाकडं बी मिळायच्या न्हाईत. डाकटरला बी दाऊन घिऊ जाताणी."

सून मग म्हातारी कडे बघायला लागली. म्हातारी उमजून कमरेच्या पिशवीला हात घालत म्हणाली,
"किती पैसं दिऊ?"

"आता मला बी काय म्हायती? न्हाई त एक काम करा की, तुमीच चला संग. काय व्हत्यानं ती व्हत्यानं पैसं." सुनेने आपला रंग दाखवला.

म्हातारी मग उठली. ती, नातू आणि सून तिघे बाहेरच्या मेडीकल स्टोअर कडे निघाले.

त्याचा नंबर यायला अजून बराच वेळ होता. त्याच्या डोक्यात विचारचक्र सुरू झालं. एकदम त्याला स्वता:चं लहानपण आठवलं. पायाला धड कधी नीट चप्पल पण मिळाली नाही. अगदी कॉलेजला जाईपर्यंत स्लिपर वापरली आपण. ती पण तुटली तर, तशीच पिना मारून ढोपरायची. वर्षाला दोन ड्रेस गावातल्याच टेलर कडे शिवलेले. शर्ट अगदी गुढग्यापर्यंत, आणि पॅंट टाचेच्याही खाली. का तर, वाढत्या अंगाला बरे, पुढे आपरे होऊ नयेत. हॉटेलमधलं चमचमीत कधी खायचं म्हणजे सनासारखं. वर्ष, सहा महिण्यातून कधीतरी एकदा. त्याच्या लहानपणी सॉफ्ट ड्रिंक्स च्या हॉटेल मध्ये लावलेल्या बाटल्या त्याला फार आवडायच्या. वेगवेगळ्या रंगांच्या. कुतुहूलाने तो फक्त बाहेरून पाहायचा त्यांना. आयुष्यात कधी असलं काही प्यायला मिळेल अशी अपेक्षा ही केली नव्हती त्याने.

आणि आता - किती तरी बदललो आपण. सगळं मिळवलं स्व:कष्टावर. आता पायात चार हजारचे बूट घालतो. दीड हजारचे शर्ट, दोन हजाराची पॅंट घालतो. हॉटेलिंग तर कधीही मनात आलं की. सॉफ्ट ड्रिंक्सचं आकर्षण तर कधीच गळून पडलं. उलट नवीन गोष्टी सुचायला लागल्या. पब मधे जाणं सुरू झालं. एका रात्रीत पब मध्ये दोन चार हजार रुपये उडवणं नॉर्मल वाटायला लागलं. आणि अजून काय काय. आणि ही म्हातारी बिचारी. गरीबीने अगदी पिचून गेलीय. शेजारी शेजारी बसलेल्या दोन व्यक्तींच्या जीवनात कसली घोर तफावत ही. त्याला एकदम विचित्र वाटायला लागलं.

असा आपल्याच विचारात गढला होता तो, तेवढ्यात म्हातारी आणि ते दोघे परत आले गोळ्या घेऊन. डॉक्टर कडे गेले. गोळ्या वगैरे दाखवून परत आले. आता निघायची वेळ झाली त्यांची. म्हातारी आणि ते दोघे तसेच क्लिनिकच्या बाहेर पडायला लागले. काय करावं हेच त्याला कळेना. खुर्चीत तसंच बसून ही राहावेना. आपण एक जरी मिनिट अजून इथेच बसलो तर ती म्हातारी कायमची निघून जाईल. तिचं जीवन तसंच चालू राहील, आपलं पण तसंच. काहीच तर फरक पडणार नाही. नाही, असं नकोय, काही तरी तर केलंच पाहिजे. नक्कीच.

झटक्यात तो खुर्चीतून उठला. बॅग तशीच पडू दिली तिथे. धावतच बाहेर आला. म्हातारी पुढे चालत होती. जोरात हाक मारली त्याने.

"आजी, अहो आजी.."

म्हातारी आणि ते दोघेही थांबले. मागे वळून फक्त पाहत राहीले.
तो म्हातारी जवळ गेला, काय करावं सुचेना. पटकन खिशात हात घालून पाकीट काढलं. शंभरची नोट हाताला लागली, ती म्हातारीच्या हाती ठेवली आणि म्हणाला.

"आजी, तुम्हाला घरी जायला पैसे नाहीयेत ना? मग हे घ्या. थोडेच आहेत, पण तुमच्या दुसर्‍या नाताने दिलेत असं समजा.."

म्हातारीला काय बोलावे हेच सुचेना. सून आणि नातू दोघे चकीत झाले. म्हातारीला एकदम मायेचा उमाळा फुटला. शब्द फुटेना तोंडून. हात वर केला आणि त्याच्या गालावरून मायेने हात फिरवला. त्याला ही काय बोलावं हे सुचेना, म्हातारीच्या खांद्यावर हात ठेवून एवढंच म्हणाला,

"तुम्ही मला माझ्या आजी सारख्या आहात. राहू द्या हे पैसे."

नातू कडे वळून म्हणाला.
"नीट राहा रे बाबा. त्रास नको देऊ जास्त कुणाला." नातानेही मान डोलावली.

डोळ्यात नकळत पाणी तरळलं त्याच्या. मग म्हातारीपुढे जास्त वेळ थांबणं त्याला अशक्य झालं. तसाच तो माघारी फिरला. म्हातारीचा आशीर्वाद घेऊन.

शंभर रूपये म्हणजे काय होते त्याच्यासाठी?
दोन सिगरेटची पाकिटं?
एक बियरची बाटली?
सीसीडी मधली एक कॉफी?
करमत नाही म्हणून शहरभर फिरत जाळलेलं दोन लीटर पेट्रोल?
की अजून काही?

आजचे शंभर रूपये आधीच्या सर्व शंभर रूपयांपेक्षा कितीतरी किमतीचे होते त्याच्यासाठी. किंबहूना, अमूल्यच होते.

ती म्हातारी परत त्याला कधीच दिसणार नव्हती. तो त्या म्हातारीला परत कधीच भेटणार नव्हता. तरीही समाधानाचं एक हसू त्याच्या चेहर्‍यावर उमटलं होतं.

१४. कातडी

कातडीचाच चाललाय खेळ सारा,
अदिपासून अंतापर्यंत.
देवापासून दानवापर्यंत
आणि क्षुद्र मानवापर्यंत.

काळी, गोरी,
सावळी, गव्हाळी,
देखणी, लुसलुशीत
गुबगुबीत, रसरशीत,
बिलबिलीत, फिदफिदित
तलम, मऊसूत
तजेलदार,
सुरकुतलेली, जर्जरलेली,
जाळीदार.
विविधरंगी, विविधढंगी..

कातडीच्या मायाजाळातच गुरफटायचा
भोगाचा कपट इशारा.
विश्वामित्रालाही मेनकेच्या
कातडीचा नजारा.

ह्या कातडीचा माजच लई न्यारा,
म्हणून

वेश्यानो -
कातडीवर लिपापोती करा,
फाये लावा,
साज चढवा, नखशिखांत नटवा,
तिच्यावर तोकडे कपडे लटकवा,
जे झाकायचं तेच दाखवा
उरलेलं मात्र झाकून ठेवा.
बळीचा बकरा बनवा.
मग तिलाच बाजारात विका,
तिच्या जोरावर सर्वांना नाचवा,
खेळवा.
दमले की सापासारखी कात बदला,
पुन्हा नवा खेळ उभारा.

भडव्यांनो -
बघताय काय नुसती?
उठा, कुस्करा,
मुरगळा तिला.
गरम करा, लुटा,
जाळा, फटके द्या.
लक्तरे लोंबवा,
चिरफाड करा, फाडून टाका,
रक्तबंबाळ करा,
आपली वाचवा, दुसऱ्याची मारा.
नाहीतर स्वत:चीच सोलून वेशीला टांगा.
मनाविरुद्ध झालं तर डोळ्यावर ओढा,
आणि कमी पडली तर गेंड्याची चढवा.
सोलून काढून पायताण बनवा.
आणि फारच गळ्याशी आलं की,
सरड्यासारखी बदलत राहा.

खरंच ह्या कातडीचा माज लई न्यारा,
म्हणूनच -

तिलाच एकदाची नागवी करा,
सगळी सोलवटून काढा.
आत पाहिलं तर,
रक्तामासाचा चिखल नुसता.
तिचा आणि त्याचा,
सगळ्यांचाच सारखा..

थू साला..
एवढं कळत असलं तरी,
हवाहवासा वाटणारा,
हा विषाचा प्याला
कधीही न संपणारा.

शेवटी आयुष्य म्हणजे काय सालं?
कातडीचाच भोग सगळा..

१३. चेन रिअ‍ॅक्शन

तुझ्या नजरेचा न्यूट्रॉन,
जेव्हा माझ्या युरेनियमी हृदयावर,
अचानक येऊन आदळला
हृदयभरून उठलेल्या ऊर्जेने,
रोमारोमाची काहिली होत राहिली..

तुझ्या नजरेचा न्यूट्रॉन
एवढ्यावरच न थांबता
रूपं प्रतिरूपं धारण करत,
हृदयाची शकलं करत गेला
एखाद्या अनियंत्रित अभिक्रियेसारखा..

राहिले फक्त हृदयाचे भग्न अवशेष,
बेरियम आणि क्रिप्टॉनच्या रूपात
आणि शरीरभर पसरलेल्या वणव्यात,
जळत राहिलेलं सर्वांग..

१२. अपशकुन

तुझ्या देव्हार्‍यातली सांजवात
काल अचानक फडफडत राहिली
माझ्या काळजाचा ठोका चुकवत..
रित्या हातांचा लगबग आडोसा
निमीषार्धात तिला सावरायला
निष्ठूर वाऱ्यापुढे हतबल होण्याआधी..

पण तुझी सांजवात केव्हाच विझली होती.
उरला होता फक्त भयाण काळामिट्ट अंधार,
चुटपुटणारं मन,
आणि जळकट तेलाचा असह्य दर्प..
खरंय..
अपशकुनच तर झाला होता..
तुझ्या देव्हार्‍यात माझा पाय जो पडला होता..

११. तो..

त्याचे मित्र त्याला विचित्र समजतात. अजून वेडा म्हणण्यापर्यंत मजल गेलेली नाहीए. त्याला मात्र त्याचं काही वाटत नाही. विचित्र म्हणा वेडा म्हणा की आणखी काही म्हणा.


त्याच्यासाठी येणारा प्रत्येक दिवस सारखाच आहे. तो सकाळी उठतो. आरश्यात पाहिलं की तो नेहेमीप्रमाणे खरं बोलायला चुकत नाही. अरेच्या दाढीचे खुंट कितीतरी वाढलेत. डोळ्याखाली पण काळी वर्तुळं जमायला लागलीत. कपाळावर आठ्यांची गर्दी वाढतच चाललीये. ओठ काळे पडत चाललेत. सिगरेटी कमी फुंकल्या पाहिजेत लेका. त्वचा पण कशी सुरकुतल्यासारखी झालीये. ह्म्म्म्म.. जाऊदे मरूदे सालं. गेलं उडत.  तसाच घाईघाईत आवरतो तो ऑफीसला जाण्यासाठी. कपड्यांनी तर धोबी कधी पाहीलेलाच नसतो. त्यातल्या त्यात कमी मळलेले आणि कमी सुरकुतलेले कपडे तो डकवतो. चपलेचा अंगठा पण तुटलाय साला. काय फरक पडतो तसाही? कोण बघणार आहे आपल्याला? पळत पळत बस पकडत तो ऑफीसला जातो. ऑफीसमधल्या पोरी आज पण कसला अवतार करून आलंय बावळट ध्यान म्हणत फिदफिदत असतात. त्याला कशाचं काही वाटत नाही. हसायचं आहे तर हसा लोकहो. मला कसली तमा नाही. दिवसभर डोकं बुडवून काम करायचा प्रयत्न करतो तो. गडद अंधार पडल्यावर घरी येतो. काहीबाही पोटात ढकलतो. झोपायचा प्रयत्न करतो. रात्री त्याला कितीही काही केलं तरी झोप लागत नाही. रात्री त्याच्याशी जीवाभावाचं बोलायला ही कोणी नसतं. मग पहाटे २-३ वाजेपर्यंत तो नुसता झोपेची वाट पाहतो. सिगरेट वर सिगरेट फुंकत आयुष्यावर विचार करत बसतो तो.


आजकाल त्याला कशाचं सुख वाटत नाही, आणि दु:ख ही वाटत नाही. एखादी मनासारखी गोष्ट घडली, तर त्याला कडकडून आनंद होत नाही. कधी गालभरून हसू त्याच्या चेहर्यावर उमटत नाही. मनाविरुद्ध काही घडलं तर वाईटही वाटत नाही. जे चाललंय ते चालू दे. मला काही घेणंदेणं नाही अशी अवस्था झालीय त्याची. कधी कधी तर त्याला असं वाटतं की तो सर्व भाव-भावना गमावून बसलाय. बधीर झालाय त्याचा मेंदू. खरंच काहीतरी तर वाटायलाच पाहिजे ना कसल्याही परिस्थितीत. सुख, दु:ख, राग, लोभ, मत्सर. काही तरी नक्कीच. दगड झालाय की काय आपला? अमानुष झालोय आपण? हा प्रश्न पडल्यावर मग त्याला एकदम भीती वाटते. खरंच जर असं काही झालं असलं तर? भावनाच जर नसतील तर मी माणूस तरी आहे का? आणि तसं जर असेल तर आपल्यात आणि यंत्रमानवात काय फरक राहीला मग? जर मी माणूसच्या व्याख्येतच बसत नसेल तर माझ्या जगण्याला तरी काय अर्थ आहे? जे काही चालू आहे ते तसंच यांत्रिकपणे सगळं चालू द्यायचं का?


असं काही वाटायला लागलं की तो एकदम तात्विक आणि शास्त्रीय पातळीवर जाऊन पोचतो. खरंच माणसाच्या मनात निर्माण होणार्‍या भावना म्हणजे तरी काय असतं नक्की? मेंदू मध्ये त्या त्या वेळी स्त्रवणारी रसायनंच ठरवतात ना सगळं? आनंद आणि दु:ख आणि इतर भावना म्हणजे प्रत्येक क्षणाला आपल्या मेंदूने दिलेली प्रतिक्रियाच नाही का? आवडणारी गोष्ट घडली की आनंद, नाही आवडलं की वाईट वाटणं हे सगळं त्या रसायनांवरच तर अवलंबून आहे की? त्याला एकदम Human Anatomy आठवायला लागते. सेरोटोनीन, डोपामीन आणि काय काय.. शेवटी यांच्याच तर हातात सगळं काही आहे. आणि नॉर्मल माणूस म्हणजे तरी नक्की काय असतं? वेगवेगळ्या परिस्थितीमध्ये मेंदूची कन्वेन्षन नुसार येणारी प्रतिक्रिया म्हणजे नॉर्मल माणसाचं लक्षण. तसं जर नाही झालं तर तो माणूस अबनॉर्मल. उद्या कोणी मेलं तर वाईट नाही वाटलं म्हणजे अबनॉर्मल, आणि परमोच्च गोष्ट घडली, तर छान नाही वाटलं म्हणजे पण अबनॉर्मलच? मग आपलं घोडं कुठं शेण खातंय नक्की? कसल्याही परिस्थितीत जर आपल्याला कधीच काही वाटत नसेल, जर आपला मेंदूच हे काम नीट करत नसेल, तर मग प्रॉब्लेम आपल्यातच नाहीये का? असा आपला मेंदू दगा देत असेल, तर आपण वेडे होत  चाललोय की काय? खरंच शहाणा आणि वेडा यात फरक तरी कसा करतो आपण? जो नॉर्मल सिचुयेशन मधे नॉर्मल वागत नाही तो वेडा असंच तर परिमाण आहे. आणि शहाणी माणसं पण वेडी झालेली किती तरी उदाहरणं आहेतच की. त्यांच्यात नक्की कसा बदल घडत जात असेल? कदाचित आपण पण त्याच मार्गावर तर नाही ना लागलो? असले अभद्र विचार डोक्यात आले की तो अस्वस्थ होवून जातो. आपल्या डॉक्टर मित्रांना विचारतो, खरंच नॉर्मल माणूस आणि तोच माणूस जेव्हा वेडा होतो, तेव्हा काहीतरी तर बदल जाणवत असतील ना? काय लक्षणं असतात नक्की अश्या वेळी? कसं ठरवलं जातं की एखादा वेडा होत चालला आहे ते? असे गंभीर प्रश्न विचारले की त्याच्या मित्रांना आयतं कोलीतच मिळतं. त्याचीच उलटतपासणी सुरु होते. तुला असं वाटतंय काय खरंच? वेडा आहेस का तू? असं म्हणून सर्व काही हसण्यावारी उडून जातं..


घरी जाण्याचंही टाळतो तो आजकाल. घरी जाऊनही काही बरं वाटत नसेल तर न गेलेलंच बरं. परवा असाच घरच्यांच्या आग्रहाखातर घरी गेलेला तो. आई प्रेमाने त्याची विचारपूस करत होती. केस फार रूक्ष झालेत म्हणे तुझे. तेल लावून मसाज करते. केसाला हात लावताक्षणीच म्हणाली ती, अरे तुला तर टाळूवर टक्कल पडायला लागलंय. फार विरळ झालेत केस. आणि पिकायला पण लागलेत कितीतरी. फार त्रास होतोय का नोकरीचा? नसलं झेपत तर सोडून दे सरळ. तो एकदम गप्प. मनात काय चाललंय हे काय सांगणार तिला. काहीतरी थातूरमातूर सांगून वेळ निभावून नेली त्याने. आता तर घरी जाण्याचं ही टाळायला लागला तो, काहीबाही कारणं सांगून. कश्याला उगाचंच घरच्यांच्या जीवाला घोर.

सगळ्याच गोष्टीतून मन उडालंय त्याचं. अगदी माणसाची प्राथमिक गरज भूक, ती पण त्याला लागत नाही. चुकून कधी काही खावंसं वाटलं तर सिगरेट फुंकतो तो. मग भूक ही कशी मरून जाते. अधूनमधून मित्रांकडे जातो तो अगदीच नाही करमलं तर. मित्रही त्याचे चरसी. अरे तुला फार बोअर होतंय का लाईफ मधे? गांजा मारलायेस का मग कधी तू? गजानन महाराज पण मारायचेच की? लई भारी वाटेल तुला.. तो ही मग म्हणतो, चला हे ही करून पाहूया. मस्त मित्रांसोबत दारू पिऊन गांजा मारतो तो. कधी नव्हे ते थोडंफार बरं वाटत असतं. अगदी हवेत गेल्या सारखं. तरंगल्यासारखं. महाराज गांजा मारायचे ते उगाचंच नाही बहुतेक? अगदी ब्रह्मानंदी टाळी लागते की.. गांजा मारल्यावर मग त्याला कडाडून भूक लागते. अधाश्यासारखं तो २-४ दिवसांचं एकदाच खाऊन घेतो. पोट तडेला लागेपर्यंत. मग मित्राच्या दहाव्या मजल्याच्या गॅलरीत जाऊन उभा राहतो. आठवणींचं मंद वारं वाहत असतं. तो खाली पाहतो. भरून वाहणारा रस्ता आता एकदम शांत झालेला असतो. त्याच्या मनात विचार येतो, जर मी आत्ता खाली उडी मारली तर काय होईल? हात मोडेल? पाय मोडेल? की कपाळमोक्ष होईल? कदाचित मरून पण जाईन मी? खरंच नक्की काय होईल बरं? तसंही मरून जरी गेलो तरी कुणाला काय त्याचं? थोडं वाईट वाटेल सर्वांना. चार दिवस सगळे अश्रू ढाळतील, आणि नंतर पहिले पाढे पंचावन्नच नाही का? खरंच एकदा करून पाहायला काय हरकत आहे? अगदी कठड्यापाशी जाऊन उभा राहतो तो, पण खाली उडी मारायचं धाडस होत नाही. च्यायला, आपण पण नेभळट आहोत अगदी, आत्महत्या करायची पण आपली कुवत आणि लायकी नाही. तसाच पराभूत आत येवून तो अजून गांजा मारतो. आता मात्र तो पुर्णपणे चंद्रावर गेलेला असतो. काय चाललंय हे ही त्याला कळत नाही. तसाच फरशीवर लोळत तो गाढ झोपी जातो.

मित्रांना कधी काही सांगायचं म्हटलं तर त्यांना ह्याचे मौलिक विचार झेपतच नाहीत. चुकून एखाद्याला थोडंफार कळालं तर तो quarter-life crisis असं निदान करून मोकळा होतो. तू एकटा आहेस म्हणून असं बरळतोस, लग्न कर म्हणजे सगळं ठीक होईल वगैरे. घरचेही आता त्याच्या पाठीमागे लागलेले असतात लग्नासाठी. कितीही डोकं गंजलं असलं तरी त्याला एक माहिती असतं. त्याचं स्वता:वरंच प्रेम नाहिये. आणि जो माणूस स्वता:वर प्रेम करू शकत नाही, तो दुसर्या व्यक्तीवर तर कधीच करू शकणार नाही. असं जर असेल, जर भविष्यात जी कोणी त्याची सहचारिणी बनेल आणि तो तिच्यावर प्रेमच करू शकणार नसेल तर लग्न तरी का करायचं? कशाला त्या बिचारीच्या आयुष्याशी खेळायचं? हे लग्न म्हणजे तडजोडच नाही का एक प्रकारची? असले क्रांतिकारी विचार तो कुणाला सांगू शकत नाही. कारण त्याला माहीत आहे की कुणाला समजणारंच नाही हे. यावर सोपा उपाय म्हणून जी कोणी मुलगी त्याला घरचे दाखवतात, ती कितीही चांगली असली तरी तो काहीतरी उणं शोधून काढतो. आजचं मरण उद्यावर ढकलत राहतो.


कितीही माथेफोड केली आणि कितीही प्रयत्न केला तरी त्याच्यात बदल होतंच नाही. सगळं असह्य झाल्यावर तो ही हात टेकतो. शेवटचा पर्याय निवडतो. Psychiatrist. कुठूनतरी एक प्रख्यात Psychiatrist शोधून काढतो. डॉक्टरांना भेटायची वेळ ठरते. त्याच्या आधी कितीतरी पेशंट्स हजेरी लावून असतात.. किमान तीस एक तरी. डॉक्टर फारंच हुशार असले पाहिजेत असा सहज विचार चमकून जातो त्याच्या डोक्यात. आपला नंबर येण्यापर्यंत बराच फावला वेळ असतो त्याच्याकडे. सगळीकडे तो नजर फिरवतो. सर्व स्तराची माणसं त्याला दिसायला लागतात. खरंच काय त्रास होत असेल ह्यांना नक्की? आपल्याला जसं काही वाटतंय तसंच त्यांना ही होत असेल का? की आपल्या पेक्षाही काही पटीने अधिक? देवच जाणे.

अचानक त्याची नजर तिच्यावर स्थिरावते. स्कर्ट आणि टॉप घातलेली ती. दिसायला अतिशय देखणी. आत्ताच बाहेर पडली तर चार माना नक्कीच परत वळतील अशी. बहुतेक तिच्या बाजूला तिची आई बसलेली असते, आणि शेजारच्या खुर्चीवर स्कूल-बॅग.. स्कूल-बॅग?? म्हणजे १५-१६ च्या पुढे नक्कीच वय नाही तिचं. आणि या वयात Psychiatrist?? काय झालं काय असेल तिच्या आयुष्यात की तिला जीवनाच्या ह्या वळणावर Psychiatrist ची गरज पडावी? हसण्याखेळण्याचं, बागडण्याचं, गोड गुलाबी स्वप्नं रंगवण्याचं वय हे! आणि या वयात ही पायरी चढावी लागतेय तिला? तिच्या आयुष्यात काय घडलं असेल याची कल्पनाच करवत नाही त्याला. डोकं एकदम गरगरायला होतं त्याचं. तेवढ्यात तिला आत बोलावलं जातं. थोड्या वेळाने shock-treatment साठी दुसर्या रूम मध्ये नेलं जातं. दहा मिनीटं शांतता. आणि मग ती बाहेर येते, झोलकावे खात. आई कशीबशी तिला सावरत असते आता. डोळे एकदम लालभडक झालेले असतात तिचे, सगळी चमक हरवून बसलेले. दिशाहीन. अर्थहीन. आई कसंबसं तिला सांभाळत चालू लागते. त्याचं डोकं एकदम सुन्न होवून जातं. बधीर. गलितगात्र. अचानक त्याचं नाव पुकारलं जातं. तो गडबडून आत कॅबिन मध्ये शिरतो. डॉक्टर काहीतरी प्रश्न विचारत असतात. त्याचं तिकडे लक्षंच नसतं. जमेल तशी उत्तरं देतं असतो तो फक्त.

"मेजर डिप्रेशन" चा शिक्का त्याच्या माथी मारला जातो. रंगीबेरंगी गोळ्यांचं पुडकं त्याच्या हाती थोपवण्यात येतं. त्याला कशाचंच काही भान राहिलेलं नसतं. अजूनही डोळ्यापुढची ती आणि तिची स्कूल-बॅग हटत नसते.

त्याचे मित्र त्याला विचित्र समजतात. अजून वेडा म्हणण्यापर्यंत मजल गेलेली नसते त्यांची.

आपण मात्र वेडे झालेलो आहोत ही खात्री पटलेली असते आता त्याला..



त्याच्या जन्माच्या किती तरी आधी पासून बाप दारुडा म्हणून सुप्रसिद्ध. हा बाळूत्यात, आणि त्याचा बाप दारूच्या गुत्त्यात. घरात सगळ्यात लहान आणि आधीच्या सगळ्याच पोरी म्हणून बापाचा लाडका तो. मोठा झाल्यावर त्याने असं ही ऐकलं होतं की हा नवसाचा दिवटा झाला म्हणून बापाला इतका आनंद झाला होता की पोराच्या आधी बाटलीचं तोंड बघितलं होतं बापाने. आणि मग अशी ही बाटली त्याच्या पाचवीला कायमचीच पूजली गेली. दारूचा गुत्ता म्हणजे काय हे समजण्याच्या कितीतरी आधी पासून बापासाठी दारू वाहिली त्याने. बापाची तलफ इतकी जोरदार होती, की कधीकधी दिवसा शाळेत बसलेल्या त्याला त्याची माय खोटंनाटं कारण सांगून घरी घेऊन यायची. आपल्याला मावशीच्या गावाला जायचंय आत्ता म्हणून वगैरे. खरं खोटं समजायच्याही पलीकडचं वय ते. एकदम हुरळत घरी यायचा तो माय सोबत गावाला जायचं म्हणून. घरी आल्यावर मात्र त्याच्या हातात रोज ठरलेली हिरवी वॉटरबॅग दिली जायची, आणि बापासाठी दारू आणायला गुत्त्यावर जायचंय तुला, हे सांगताना माय चा कंठ कधी भरून यायचा ते त्यालाही कळायचं नाही. अगदी हिरमसून आणि चिडून तसाच तो गुत्त्यावर जाऊन बापासाठी दारू घेऊन यायचा. मायचा जीव कितीही तीळ तीळ तुटत असला तरी ती बिचारी काय करू शकत होती? दारू नाही मिळाली तर घरात राडा ठरलेलाच. तो जसा जसा मोठा होत गेला, तसं तसं घरात भांडण, आरडाओरडा, गोंधळ, हाणामारी हे सगळं अगदी रोजचंच झालं त्याला. अंगवळणी पडून गेलं सगळं. बाप दिसला की प्रेम वाटण्याऐवजी कायम तिरस्कार, भीती, घृणा वाटायला लागली त्याला. बाप म्हणजे दारू, बाप म्हणजे त्रास आणि बाप म्हणजे त्याच्यापासून दूर कसं पळता येईल एवढंच त्याच्या मनावर कायमचं कोरल गेलं. तो दहा वर्षाचा असताना बाप असाच खूप दारू पिऊन मरून गेला. बाप मेला म्हणून थोडंसं वाईट वाटलं त्याला, पण कायमची पीडा गेली म्हणून कुठेतरी मनाचं समाधान पण नक्कीच झालं त्याच्या. आपण आपल्या बापासारखं दारूचं व्यसन लावून आयुष्याची राखरांगोळी करायची नाही हे त्याच्याही नकळत त्याने ठरवून टाकलं मनाशी..
============================================================

मित्र - "चल बे, आज दारू पिऊयात. परीक्षा संपलीये. लेट्स एन्जॉय.."
तो - "अरे बाबा, मी दारू पीत नाही. मला आवडत नाही दारू."
दुसरा मित्र - "अरे कसला झंडू आहेस बे तू, च्यायला दारूने काय होतंय? जरा चाखून तर बघ. मस्त वाटेल एकदम."
तो - "अरे पण, दारू वाईट आहे, एन्जॉय करायला दुसरं काही नाहीच का?"
मित्र - "अबे चमन, दारू ही अशी गोष्ट आहे, जी एन्जॉय करायला लागला की दुसर्‍या कशाचीच गरज पडत नाही."
तिसरा मित्र - "आणि तू तर असा बोलतोय की आपण काही पाप करतोय, सगळं जग पितं दारू. आज काल तर कार्ट्या पण पितात. स्टेटस सिम्बॉल आहे ते. तू नाही पिलास तर शामळू म्हणतील तुला सगळे."

त्याच्या नाही नाही म्हणण्यात आणि बाकीच्यांच्या एवढ्या सगळ्या भाषणबाजीत त्याच्यासाठी पेग भरला पण गेला कधीच. त्यानेही मग हो नाही म्हणत लावला तोंडाला. एकदम उग्र घाणेरडा दर्प बसला नाकात त्याच्या. पहिल्या घोटातच ओकारी आल्यासारखं झालं अगदी. गळ्यापासून अगदी आतड्यापर्यंत गरम गरम वाटत गेलं. आणि थोड्या वेळाने त्यालाही एकदम मस्त वाटायला लागलं. खरंच दारू म्हणतात तेवढी वाईट तर नक्कीच नाही. उलट रिलॅक्स वाटतंय. सगळं टेन्शन गेल्यासारखं. उगाचच आपण एवढा बाऊ करत होतो. कधीमधीच घेणार आपण तसंही. रोज पिऊन थोडेच पडणार आहोत बापासारखे? आणि मग पेग वर पेग रिचत गेले त्या रात्री.. फेसाळणार्या सोडाच्या बुडबुड्या सारखं मनाशी ठरवलेलं सगळं मनातंच विरून गेलं..

मग अश्या कित्येक रात्री येत गेल्या. कधी परीक्षा संपली, कुणाचा हार्टब्रेक झाला, कुणाची गाडी आली, कुणाला प्रोफेसरने झापलं, बोअर झालं, अगदी काहीच कारण नाही, तर काहीच करायला नाही म्हणून पण पेग रिकामे झाले.

============================================================

बुधवारी रात्री दहाच्या सुमारास त्याचा फोन खणखणला. पाहतो तर बहिणीचा कॉल. उचलावा की नाही हा प्रश्न पडला त्याला. नाही उचलला तरीही परत काळजीत पडतील सगळे. तसाच धडपडत बाटली बाजूला सारत तो फोन घेऊन गॅलरी मधे आला.

"हेलो, बोल ना, काय म्हणतेस?"
"काही नाही, सहजच फोन केलेला आज, कसं चाललंय तुझं? काय करतोयेस?"
"अगं काही नाही, असाच आत्ताच ऑफीस मधून आलोय, बसलोय रूम मधे, काही विशेष नाही." - त्याचा मद्यधुंद आवाज.
"जेवला की नाही अजून? बराच वेळ झालाय?"
"उम्म्म.. नाही अजून.. जाईन आता थोड्याच वेळात.."
त्याचं काय चाललंय हे तिला समजायलाही वेळ लागला नाहीच.. शेवटी त्याचीच बहीण ती..
"पार्टी चालू आहे का आज पण?"
"ह्मम्म्म.. थोडीशी.." त्याचा ओशाळवाणा सूर.
"अरे काय चालूये काय तुझं? आम्ही पण समजू शकतो, तुम्हाला फार कामं असतात. वीकेंडला एक दोन दिवस ठीक आहे, आता तर वीकडेजला पण पार्टी?"
"अगं असंच, प्रमोशन झालंय, त्यामुळे जरा जास्त कामं पण आहेत, टेन्शन पण आहे जरा.."
"अरे पण? इतकं काय टेन्शन असतं तुम्हाला? आम्ही पण जॉब करतोच ना? आम्हाला नसतं का टेन्शन? आम्ही तर नवरा पोरं घरंदारं सांभाळून जॉब करतो ना? तुमचं पण जगाच्या आक्रीतच असतं. जरा कुठे खुट्ट झालं की लगेच लागले दारू प्यायला. आम्ही करतो का असं? आम्हाला काही त्रास झाला की जावं का आम्ही पण दारूचे अड्डे शोधत लगेच?" - बहिणीचा त्रासीक सूर.
"तसं नाही गं.. पण आज असंच जरा.. जास्त नाही घेत आणि.. थोडीशीच चालूये.."
"ते काय असेल ते असो. अरे पण जरा लिमीटमधे कराव्यात सगळ्याच गोष्टी. आम्हाला पण कळतं की आजकाल सगळेच घेतात. आम्हीही ते आता नसत पटलं तरी मान्य केलंच आहे ना? घ्या, पण जरा प्रमाणात घ्या. अतिरेक नको कोणत्याच गोष्टीचा."
"ह्मम्म्म..."
"आणि उद्या हेच जर वाढलं तर समाज काय म्हणेल? दारुड्याची पोरं शेवटी दारूडीच निघाली?"

समाजाचं नाव घेताच त्याचं का कोण जाणे टाळकं हाललं..

"हे बघ.. मी समाज वगैरे काही मानत नाही. मी काय करतो किंवा काय नाही ह्याचं समाजाला काय घेणंदेणं? आपण एवढे हलाखीत दिवस काढले, तेव्हा कोणता समाज आला होता धावून पुढे आपल्यासाठी? तेव्हा एक बच्चमजी पण पुढे आला नाही मदतीला. आणि आता सगळं व्यवस्थित चालू आहे, तर समाजाला काड्या घालायचा काय अधिकार आहे? समाज गेला खड्ड्यात माझ्यासाठी.. मी काही जुमानत नाही कोणाला.."
"अरे पण, किती ही नाही म्हटलं तरी समाजाशी फटकून नाही वागता येत.. लागेबांधे जोपासावेच लागतात.. "
"गेला उडत समाज.. आणि आम्ही काय करतो तरी असं? थोडी फार घेतोच ना? दारू वाईट असं फार लहानपणापासून बिंबवलं गेलं आहे आपल्या मनावर.. दारूने संसार उध्वस्त होतात वगैरे.. लोकं दारू पिऊन गटारात लोळतात हाच आपला समज आहे.. पण तसं काही नसतं.. रिस्पोन्सीबली दारू पिणारे पण बरेच असतात आणि आहेत. आणि आम्ही पण त्याच कॅटेगरीमधे आहोत. गटारात लोळणार्यातले नाही.. "
"बरं बाबा.. तुझ्याशी कोण वाद घालणार? आपल्या सर्व भावंडात तूच अतीहुशार आहेस.. तुला जे योग्य वाटेल ते कर, पण प्रमाणात. एवढ्या हिकमतीने आपण सगळं साध्य केलंय, समाजात आपली प्रतिष्ठा आहे आता, आणि बापासारखे दिवस पुन्हा नको पुढे आणूस म्हणजे मिळवलं.. "

शेवटी कितीही दारूचं समर्थन केलं तरी बहीण काय बोलतेय हे अगदीच खोटं नव्हतं आणि हे त्याला ही पटतच होतं.. तो ही निरूत्तर झाला मग तिच्यापुढे..

============================================================

आज अडीच महिने होत आले त्याला सलग रोज दारु पिऊन. बापात आणि त्याच्यात आता काहीच फरक राहिला नव्हता. बाप देशी ढोसायचा तर हा विदेशी ढोसतो एवढंच काय ते वेगळं. सगळंच झुलत राहिलेलं त्याच्यासाठी. त्याचं शरीर, मन, प्रेम, निर्णय, सगळंच.

तिची शेवटची भेट आठवली त्याला. डोळ्यांनीच सगळं बोलून घेतलं होतं त्यांनी त्या दिवशी. किती गाढ प्रेम आहे एकमेकांवर. दोघांनाही ते कळत असून मग नुसतेच निरर्थक गोष्टींवर बोलत राहिलेले ते, अगदी त्या बोलण्याकडे काहीच लक्ष न देता. मनाचा वेगळाच संवाद चाललेला, आणि त्यातच दोघांनाही गुरफटून जायचं होतं. कायमचं.

आणि आज तिने शेवटी सांगितलं त्याला..

"आपलं एकमेकांवर कितीही प्रेम असलं तरी, आपण कधीच एक होवू शकणार नाहीत. कधीच शक्य नाहीये ते."

त्या दोन वाक्यात सगळंच संपून गेलं त्याच्यासाठी. इतके दिवस घोंघावणारं वादळ आज अचानक शांत गपगार झालं. काहीच उरलं नाही आता. सगळं कसं थिजून गेलं त्याच्यासाठी. डोकं इतकं सुन्न झालं होतं त्याचं की सगळं काही यांत्रिकपणे घडत होतं त्याच्या हातून.

घरी येवून नेहेमीप्रमाणेच त्याने पेग भरला. आज त्याला बुडून जायचं होतं त्याच्यात. जशीजशी रात्र चढत गेली, तसेतसे पेग वर पेग रिचत गेले मग फक्त.

अचानक त्याला कुठूनशी कुजबूज स्पष्टपणे ऐकू आली.
"दारुड्याची पोरं शेवटी दारुडीच निपजतात.."

आणि मग आज का कोण जाणे त्याला स्वता:च्या बापाबद्दल पहिल्यांदाच आत्मीयता वाटायला लागली..

९. मी माझा..

बहरूनी ऋतू गुलाबी
आज तरळत गेलो..
मी माझा एकटाच
नकळत वठत गेलो..

काय मागितलं होतं?
आणि काय पडलं दान?
मी माझा एकटाच
जिंकूनी हरत गेलो..

बेवारस या मढ्यात
उगाचंच फुंकीत प्राण..
मी माझा एकटाच
लचके तोडीत गेलो..

फुका आशा ही कशाची?
आजवर गोंजारत राहिलो?
मी माझा एकटाच
रोज मन मारीत गेलो..

फाटकीच झोळी माझी
कधी न भरणारी..
मी माझा एकटाच
तरीही भीक मागत गेलो..

काल होतं हे कुणाचं
उद्याला कुठे कशाचं..
मी माझा एकटाच
उभा जळत गेलो..

आसवांना ही आता
डोळ्यांची बंद कवाडं..
मी माझा एकटाच
बुडून मरत गेलो..

८. कदर ना जानी ना मोरा सैयाँ..


कित्येक दिवसातून पुन्हा थोडंफार बोलायला सुरूवात केलेली तिने.. पण त्याचा अहं आज त्याला काही स्वस्थ बसू देईना.. इतके दिवस तडफडतोय तिच्याशी बोलण्यासाठी.. तिला खरंच कळत नाही का? बोलू तर शकतेच ना ती? जग बोलू शकतं तिच्याशी आणि फक्त मीच का नाही? की तो जास्त गुंतू नये तिच्यात म्हणून तिने बोलणं बंद केलंय? काही का असेना? सगळं जणू कळत असूनही तो भयानक चिडला तिच्यावर.. अगदी सगळं काही तुटेपर्यंत.. तिने नेहेमीप्रमाणेच पडतं घेतलं.. अवाक्षर ही न काढता त्याला मनमुराद भांडू दिलं.. सगळं काही ओकून झाल्यावर तो ही थोडासा शांत झाला.. आणि तिच्या दोन प्रेमाच्या गोष्टीत त्याचा राग कधी वितळून गेला हे त्याचं त्याला ही समजलं नाही..

आणि मग तिने कायमचं जायची गोष्ट काढली.. तिचे ते शब्द वाचूनच त्याला उभं वारं सुटलं.. ही जाणार म्हणतेय ही कल्पनाच त्याला करवेना.. तिला बाहेर चाललोय सांगून कसंतरी तो ऑफीसच्या बाहेर पडला.. डोळे अगदी भरून आले त्याचे.. मनात काय चाललंय हे त्या निसर्गालाही कळून चुकलं होतं कदाचीत.. सुसाट वारा सुटला होता.. त्याला एकदमंच सगळं रितं रितं वाटायला लागलं.. भयानक पोकळी जाणवायला लागली.. आणि त्यातंच शोभाचं कदर ना जानी ना मोरा सैयाँ कानी पडत होतं.. बिनती करत हूँ.. पैयाँ परत हूँ.. फिर भी एक ना मानी मोरा सैयाँ.. शोभाचे आर्त सूर त्याचं काळीज चिरत गेले अगदी.. एकदम रडूच फुटलं त्याला.. तरी कसंबसं सावरत विमनस्क मनस्थितीतच तो नेहमीच्या टपरी वर पोचला.. टपरीवाल्यानेही समजुतीने त्याच्या हातात चहा आणि सिगरेट ठेवली.. एक दोन झुरके मारल्यावर तरी बरं वाटेल असा विचार करत होत तो.. पण सगळेच रुसले होते त्याच्यावर आज जणू.. काहीही केलं तरी आतून येणारे कढ थांबेनातच त्याचे.. खरंच इतकं भांडण्याची तरी काही गरज होती का हा प्रश्न पडला आता त्याला.. आज ती आहे, म्हणून भांडूही शकशील, ती पण पडतं घेईल, पण काही दिवसानंतर काय? ती जेव्हा नसेलच तेव्हा काय? ह्या विचारानेच त्याला कापरं सुटलं.. एक संपली की लगेच दुसरी सिगरेट शिलगावली त्याने.. पण जे काही काहूर माजलं होतं ते शांत होईना.. खरंच काय मिळवतोय तिच्याशी भांडून हे त्याचं त्याला ही कळेनासं झालं आता..

तसाच लडखडत तो परत ऑफीसमधे आला.. असं आपल्याला कुणी पाहू नये म्हणून एकटाच कॉन्फरन्स रूम मधे जाऊन बसला.. तिची जायची वेळ झालेली.. आता निघते म्हणाली ती.. आणि पुन्हा एकदा सगळं काही दाटून आलं त्याच्या मनी.. मला सोडून जाऊ नकोस असं एकदम अगदी खोलवरून म्हणावसं वाटलं त्याला.. कधीच सोडून जाऊ नकोस असं.. पण तिच्याही हातात काय होतं हा विचार करून मनाला आवर घातला त्याने.. शेवटी नाही राहवून तरी तो म्हणालाच तिला.. आज मला फार एकाकी वाटतंय.. तू जाऊ नकोस.. तिला ही जणू त्याच्या मनात काय चाललंय हे उमगत होतं.. पण तिचेही हात बांधलेले.. मी आहे तू मेसेज कर म्हणाली त्याला..

पडत्या फळाची आज्ञा पाळत लगेचच त्याने तिला मेसेज केला.. थोडं फार अवांतर बोलून झालं पण त्याला अजिबातच राहवेना.. डोळे एकदम भरून यायला लागले.. अनामिक हुरहूर दाटायला लागली मनी.. तसं तिच्या शिवाय त्याला समजून घेणारं होतं तरी कोण त्याच्या आयुष्यात? मग धडा करून तो म्हणालाच तिला.. फार भरून आल्यासारखं वाटतंय आज.. तिला ही त्याची अवस्था जणू कळून चुकली मग.. आपल्या परीने ती त्याची समजूत घालायचा प्रयत्न करायला लागली.. पण आज त्याचा बांध पूर्णपणे उन्मळून पडला होता.. कितीही प्रयत्न केला तरी आसवं गळायची थांबेनातच त्याची.. तसाच कसंबसं तिच्याशी बोलत राहीला तो.. आणि आता ऑफीसमध्ये थांबून हसं करून घेण्यात काहीच अर्थ नाही, हे समजून बाहेर निघाला.. वॉशरूममधे जाऊन कितीतरी वेळा तोंड धुवून झालं.. पण लालभडक डोळे त्याची साथ सोडत नव्हते.. तसाच सर्वांची नजर चुकवत कसातरी तो पुन्हा बाहेर पडला.. पुन्हा तीच टपरी आणि तोच चहा आणि सिगरेट.. तिचे काळजीचे मेसेज येतंच होते.. नको वाईट वाटून घेवू वगैरे वगैरे.. जितकी ती मेसेज करत होती, तितकेच त्याला आतून कढ फुटत होते.. शेवटी न राहवून तीच फोन करते म्हणाली.. इतक्या दिवसातून तिचा आवाज ऐकायला मिळणार होता त्याला.. पण तोच इतका रडवेला झाला होता की फोन उचलायचं ही धाडस होईना त्याचं.. तिला नको म्हणून त्याने सुटका करून घेतली कशीतरी स्वता:ची..

तसाच थोड्या वेळाने घरी आला तो.. पण अजिबातच करमेना त्याला.. मग अगदी मनसोक्तच रडून घेतलं त्याने.. चांगले डोळे सुजेपर्यंत.. मग त्याला थोडं बरं वाटलं.. भावनेचा भर जरा ओसरला होता.. तिलाही काही चैन पडणारी नव्हती.. वेळात वेळ काढून तिने उशिरा रात्री त्याला मेसेज केलाच.. त्याच्या ओसाड वैराण तहानलेल्या वाळवंटात वळवाचा पाऊसच पडत होता.. फार फार फार भाग्यवान वाटलं त्याला तेव्हा.. तीच आहे फक्त, जी कधीच त्याची साथ सोडणार नाही.. त्याने कितीही आक्रस्ताळेपणा केला तरी.. हे त्याला पुन्हा नव्याने उमगत होतं आज.. अगदी भरून पावल्यासारखं वाटलं त्याला.. तिची आणि त्याची आयुष्यात भेट घडवून आणली याबद्दल मनोमन आभार मानले त्याने विधात्याचे.. आणि मग तिच्याशी बोलताना मनातलं मळभ कधी नाहीसं झालं हे त्याचं त्यालाच कळलं नाही..

७. मी खूप सुखी आहे गं..


मला तुला खूप सुखात पाहायचंय..
एवढीच माफक इच्छा होती ना तुझी?
तुला खरंच सांगतो आज
मी खूप सुखी आहे गं..

कसलाच आवाज नाहीये आता..
आहे ती फक्त मृत भयाण शांतता..
तू कधीच अबोल झालीयेस..
तुझ्याही नकळत..
आणि मीही त्याचा मूक साक्षीदार..

कसलेच रुसवे फुगवे नाहीयेत आता..
नाहीत कोणतेच हेवेदावे..
तडफड नाही.. तगमगही नाही..
नाकावरचा राग पण नाही..
आणि गोड गुलाबी शेवट पण नाही..

धुंद रात्री नाहीत..
तुझी आस पण नाही..
शब्दही नाहीत..
अन भास ही नाहीत..

मीलनाची अधीरता नाही..
विरहाची व्याकुळता नाही..
सत्यही नाही..
आणि स्वप्नही नाही..

पण तुला खरंच सांगतो
मी खूप सुखी आहे गं..

तुझी आठवण येत नाही असं नाही..
आणि ते मंतरलेले दिवस विसरलो असंही नाही..
पण नियतीनेचं ओरबाडलंय सगळं काही
आणि मी ही आता माझा राहिलो नाही..

मोरपिसी नाजूक आठवणी या आपल्या
जपून दडवून ठेवल्यात मी
फडताळाच्या कोपर्यातल्या..
न सापडणार्या पुस्तकाच्या पानांत..

पण कधीतरी काहीतरी शोधताना
चुकून हाती लागतं ते आठवणींच मोरपीस..
आकाशात फक्त काळेमिट्ट ढग
गोळा झालेले असतात अशावेळी..

निवडुंगासारखं काटेरी आयुष्य होतं माझं..
तुझ्या एका झुळूकेपायी..
ते ही बहरलं..
खोल दडपलेल्या उर्मीतून..
मोहकसं फूल उमलवून आतुरलं..

तो बहर ही संपून गेलाय कधीच आता..
काटेरीचं आयुष्य असतं निवडुंगाचं..
ह्याची कटू जाणीव करून देत..

पण एक सांगतो
मी खरंच सुखी आहे गं..

मनी उठनार्या भावनांच्या नरडीला..
कधीच नख लावलंय मी..
त्यांचा ही फक्त
निद्रिस्त ज्वालामुखी झालाय आता..

पण तू कधीच काळजी करु नकोस माझी..
मी खूप सुखी आहे गं..

वाटंच समांतर आखली होती त्याने तुझी माझी..
भाबडीच खटपट होती आपली तिला छेदायची..
हाती काय उरलं दोघांच्याही शेवटी?
भरकटलेले दिवस आणि
भिजलेल्या राती?

पण तरीही मी खूप सुखी आहे गं..

एकंच मागणं आहे आता..
तेवढं करशील माझ्यासाठी?
मी जरी नसलो उद्या तरी..
चुकून माझ्या सरणावरती
दोन टिपंही गाळू नकोस..

तुझ्या साठी काहीच करु शकलो नाही कधीच..
याची ती पोचपावतीच असेल मला..
गिळून टाक सगळं काही हसत
निदान माझ्यासाठी तरी..

खरंच..
तेव्हाच मी खूप सुखी असेन गं..
मन करा रे प्रसन्न
सर्व सिद्धिचे कारण..
असं कोणीतरी सांगून गेला..

राख झालेल्या मनाचा
विस्तव कसा फुलवायचा
हे मात्र सोयिस्कररीत्या विसरून गेला..

जन्मापासूनच विटाळलेलं त्याचं मन..
सटवीने छद्मी हसत हातात बांधलेलं..
पिचलेलं.. पिडलेलं..
सदा भरकटलेलं..

जीव मुठीत घेवून पळणारं..
आप्तांच्या फेकलेल्या तुकड्यांवर जगणारं..
आणि निवार्यासाठी
त्यांच्या दावनीचं जनावर बनणारं..

भेदरलेलं.. चटकलेलं..
किशोरवयातच डागलेलं..
भाबड्या श्रद्धेवरती
कसंतरी थबकलेलं..

हपापलेलं.. तहानलेलं..
एकलंच झुरणारं..
आणि मायेचा इवलासा
पाझर शोधणारं..

जगाच्या रहाटगाडग्यात चक्रावलेलं
आतल्या आतच घुसमटणारं..
तडकलेलं.. बावरलेलं..
तरीही बळंच सावरलेलं..

यौवनाच्या कोवळ्या पहाटेपुर्वीच
निराशेच्या अंध:कारात घसरलेलं..
गोड शिरशिरी उमटवनार्या वयात
जाणीवा हरवून बसलेलं..

ह्म्म्म्म..

सगळंच जरी थिजून गेलं
तरी काळ आपलं काम चोख पार पाडत असतो..

जसं पाणी शेंदणारं चर्हाट..
हळूहळू दगडालाही पाघळंवतं..
अंगावर खोल घट्टे देवून
त्याला स्व:पण विसरायला भाग पाडतं..
अगदी तसंच काहीतरी..

दिवस काही तेच राहत नाही असं म्हणतात..
तो ही काही अपवाद नव्हता यास..

आज त्याच्या हातात सर्व काही आहे..
पैसा आडका..
मान मरातब..
इज्जत?
पण रक्ताळलेल्या मनाच्या जखमा
कधीच भरल्या नाहीत त्याच्या..

जन्मठेप दिलेल्या कैद्यालाही
कालपरत्वे तुरुंगच सुखावह वाटू लागतो..
शिक्षा संपण्यापूर्वीच रवंगाई झाली
तरी बाहेरचं जग..
त्याच्या साठी नवीन सुरू होणारी शिक्षा असते..

तसंच काहीतरी झालंय आता त्याचं..
सगळी सुखं पायाशी लोळण घेतायेत..
पण ते उमजू शकणारं मन
कधीच मरून गेलंय त्याच्यासाठी..
त्याच्या ही नकळत..

मन करा रे प्रसन्न
असं कोणीतरी सांगून गेला..
पण त्याच्यासाठी "प्रसन्न" चा अर्थ
कायमचाच हरवून गेलाय आता..

५. सांग जगायचं कसं?


सांग जगायचं कसं?
आता कोडं हे सुटेना..

बरसूनी श्रावण आकांत..
मनी मोगरा फुलेना..
व्याकुळलेल्या धरणीची..
आग काही केल्या शमेना..

बहरूनी चांद आज..
विरही अंधार सरेना..
पिठूर चांदणं मुकाट..
काजव्याला ही पुरेना..

मंद वार्याची झूळूक..
आज केवडा हसेना..
तुझ्या बाहूपाशातील रात..
मिठी सोडता सोडीना..

तुझा बिलोरी आभास..
भार जीवा सोसवेना..
तुझा कस्तुरी श्वास..
मनी दरवळूनी ठरेना..

मागूनी प्रेमाचा जोगवा..
काही पदरी पडेना..
कसा घालू मी जागर..
त्याच्या गळी जो उतरेना..

सांग जगायचं कसं?
आता कोडं हे सुटेना..
पोरकीच ही वाट..
आज सरता सरेना..

४. भेजातली अळी सरकते तेव्हा..

भेजातली अळी सरकते तेव्हा..
मी ही नसतो माझा..
तू ही नसतेस माझ्या स्वप्नातली..
पूर्ण मेंदू पोखरलेला असतो त्या अळीने कधीच..
आणि माझा झालेला असतो फक्त गुलाम..

सुरु करते ती तिचा विक्रूत खेळ..
मी पाहतो त्याकडे..
हतबलपणे..
हताशपणे..

खरंच मला असं म्हणायचंय का?
अगदी आतून तर नक्कीच नाही..
मग काय चालवलंय काय हिने नक्की?
ती खरी की मी खरा?
कसं समजणार तुलाही?
जर माझाच घात करतेय ती तर?

ह्म्म्म.. कोण पोसतंय तिला नक्की?
मी तर नाही..
पण माझा अहं..
तो तर आहेच..
कायम माझ्या वरचढ..
सदा माझ्यावर मात करत आलेला..
माझं खरं रूप कायम लपवत राहिलेला..
कायम मला डोईजड..

तुला खरं सांगू?
काय काय करायला लावतात..
मग हे दोघे हात मिळवून..
धुरांची वलयं आणि मदिरेचा महापूर..
तुटणारी नाती.. आणि विस्कटलेले अर्थ..

खरंच मला हे अभिप्रेत आहे?
नक्कीच नाही..
खरं सांगू तुला?
धुराच्या वलयात ही तुझीच प्रतिमा उभी राहते..
आणि मदिरेच्या बेधुंद नशेत ही तुझीच आस..

सोड..
कदाचित तुला समजणार ही नाही कधीच..
मी जेव्हा तुझ्याशी जितका तुटकपणे वागतो..
तेव्हा त्याच तीव्रतेने तू मला जवळ हवी असतेस..
समजावणारी..
आंजारणारी..
गोंजारणारी..
फक्त तूच हवी असतेस..

नाहीतरी तसं ही चालूचं असतं की माझं जिणं..
रोज रोज तेच..
गांडूळासारखं व्यर्थ वळवळ करणारं..
हाड हाड म्हटलं तरी तिथेच घुटमळणारं..
आसुसलेलं..
पछाडलेलं..

तुला तरी कळतंय का?
का सरकते ही भेजातली अळी?
जर खरंच कारण समजून घ्यायला जाशील..
तेव्हा कळेल तुला माझ्या मनात काय चाललेलं असतं नक्की..

पण तुला समजेपर्यंत..
ही अळी ही माझीच..
हा भेजा ही माझाच..
आणि मी खरंच तुझा दोषी..

एकाच आशेवर जगणं आहे आता..
ही अळी कधी तरी पूर्ण मेंदू पोखरील..
आणि त्याचा कोश करून त्यात गुरफटून जाईल..
आणि एक सुंदर फुलपाखरू..
तयातून झेप घेईल..

अगदी तुझ्या आवडीचं..
सप्तरंगी..

३. माझा पुनवंचा चांद..


सखे निजली ही रात..
व्यर्थ पुन्हा जोजवून..

तुझी भुललेली साद..
मंद निशिगंधी श्वास..
माझा पुनवंचा चांद..
भेगाळून जाई आज..

तुझे स्वप्नील नयन..
जागी मीलनाची आस..
माझा पुनवंचा चांद..
त्याच्या काळजाला काच..

तुझ्या प्रेमाचा बहर..
लावी सागरी भरात..
माझा पुनवंचा चांद..
अजाणतं बळ यात..

तुझी आभाळाची शेज..
त्यास चांदण्यांची रास..
माझा पुनवंचा चांद..
आज आमुशाचा दास..

तुझ्या ह्रुदयी अपार..
प्रीतझरा हा खळाळ..
माझा पुनवंचा चांद..
त्याच्या नशिबी गिर्‍हान..

सखे निजली ही रात..
व्यर्थ पुन्हा जोजवून..
माझा पुनवंचा चांद..
नभी एकला गुमान..

२. व्रण

एकटाच चालतो मी..
सरावलेल्या या पायवाटेवरुन..
ना कसली आशा नी कोणती अपेक्षा..
फक्त एकटाच चालत राहतो मी..

माझ्या ही नकळत हा मोड येतो..
आणि ही वाट जणू मला खुणावते.. 
खरंच खूप मोहक.. खूप सुंदर..
अगदी स्वप्नवत अशी ही..

अनामिक ओढीने मी..
तुडवू लागतो ही वाट..
अगदी झपाटल्यासारखी..
अधाश्यासारखी..

सगळंच काही हवं हवंस..
लोभस, गोंडस, अगदी परीकथेसारखं..
स्वर्ग ही दोन बोटं उरणारं..
मखमली स्वप्न जसं..

मला कधी कधी प्रश्न पडतो..
हे स्वप्नंच आहे की आहे हे वास्तव..
गुलाबी नशेत गर्क होत..
भान ही नाही उरत या उत्तराचं..

मदहोश बेधुंद असा जोरात ठेचकाळतो..
आणि सगळंच कोलमडून पडतं मग..
अगदी पत्त्याच्या बंगल्यासारखं..
भाळी गहिरी खोच पडते..
भळाभळा रक्त वाहत असतं फक्त..

मी त्याच्या लालभडक रंगाकडे पाहत राहतो..
स्तब्धपणे..
सगळ्याच संवेदना बधीर झालेल्या असतात अशा वेळी..
थंड आणि निर्विकार..

हळूहळू जाणीव होत जाते फक्त..
काहीतरी आपल्यातून निसटत असल्यासारखी..
कोणीतरी ह्रुदयाची शकलं करतंय..
आणि आपण फक्त बेबस, लाचार..
केविलवाणे..
ह्याच भावनेचा काहूर..

संवेदना परतू पाहतात पुन्हा..
पडलेली जखम ही भरु लागते..
खपली धरते काळानुरूप..
आणि पिकून गळून पडते कधीशी..

जाताना मात्र देते एक खोलवर असा व्रण..
जन्मी कधीही न मिटण्यासारखा..
मीही सरावतो मग त्याला..
चालत राहतो धोपट वाट पुन्हा..

कधी काही घडलंच नाही असं..
हीच खूणगाठ मनाशी बांधत..

एखाद्या कातरवेळी नजर जाते त्या व्रणावर..
सगळेच बांध मोडून पडतात मग..
वेदनेचा महापूर ओसंडून वाहत राहतो..
आणि डोळे लालभडक रक्त गाळत असतात.. 

आठवते ती मोहक वाट अशावेळी..
मन शोधत राहतं पुन्हा पुन्हा त्या पाऊलखुणा..
पण पाय मोडेपर्यंत ती वाट तुडवली तरी..
सगळंच अनोळखी वाटत राहतं..
ती आता जणू मला ओळखच नाकारत असते..

हे सगळंच आपलं..
तरीही हे सगळंच परकं..
सांधतो आपल्यातलं अंतर हा एकुलता एक व्रण..
तेवढाच एक दुवा आपल्यातला..
जो ती ही नाकारू शकत नाही कधीच..
मूकपणेही..

ह्याच वाटेवर कधीतरी ठेचकाळलेलो..
फक्त एवढाच अबोल करार असतो आता आपल्यात..

१. ती असती तर..

ती असती तर..
कशी असती ती?

तुझ्यासारखी प्राजक्ताची फुले वेचणारी..
अन् फुलपाखरांमागे वेडं होऊन धावणारी..
श्रावणसरीत चिंब होणारी..
की पावसाचा तो ढग पाहिजे
म्हणून हट्टाने त्याचा पाठलाग करणारी..

पुस्तकात रमणारी.. कवितात हरवणारी..
भावनांच्या डोहात आकंठ डुंबणारी..
नुसत्या दर्शनाने पालवी फुलवणारी..
हसून मोत्यांची पखरण करणारी..
गालावर छानशी खळी पडणारी..
अन् जिवाला वेड लावणारी..

अवखळ.. अचपळ..
हेकट.. उत्कट..
बाजींदी.. मनमानी..
कलंदर.. 
अन् बिलंदर ही..

चैतन्याचा सळसळता झरा असणारी..
जगातील कोणतंही संकट झेलणारी..
पामरानांही कवितेचं लेणं देणारी..
मायेच्या माणसांसाठी जीवापाड झटणारी..
प्रेमाला नवा आयाम जोडणारी..
माझ्या एका एका शब्दासाठी आसूसणारी..

अशीच असती का ती?

की असती माझ्यासारखी?

गूढ.. मूढ..
अबोल.. अवघड..

स्वता:च्याच विचारांत गढून गेलेली..
आपल्यावरचं प्रेम पण न उमजणारी..
अतर्क्य.. दिशाहीन..
अथांग.. गर्तेत हरवलेली..

ती असती तर..
खरंच कशी असती ती?

कशीही जरी असती..
असती माझा जीव की प्राण..
खरंच..
फक्त ती असती तर.. 

Blogger Templates by Blog Forum